فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهمترین منابع پژوهش در تاریخ زندیه، کتاب تاریخ گیتی‌گشا اثر میرزا سید محمد صادق موسوی اصفهانی متخلص به نامی (درگذشت 1204 ق)، شاعر خوش‌ذوق و نویسندۀ توانای این دوره می‌باشد. این اثر دارای دو ذیل است که پس از درگذشت نویسنده توسط شاگردش میرزا عبدالکریم بن علیرضا شریف شیرازی و پس از او محمدرضا شیرازی تکمیل گردیده است. روی‌هم‌رفته این اثر با احوال و اوصاف کریم خان زند آغاز و تا پایان کار لطفعلی خان زند (1209ق) را روایت می‌نماید. نخستین بار در سال 1317ش سعید نفیسی تنها با بهره‌گیری از یک نسخه خطی متاخر و به اذعان خویش پرغلط و مخدوش گیتی‌گشا را بدون گزارش‌ اختلاف نسخ و با بازآفرینی قریب به 25 صفحه از دست‌نویس اصلی، تصحیح نموده است. با بررسی‌های صورت گرفته و با مراجعه به فهارس این مسئله روشن می‌شود که از این اثر قریب به 37 دست‌نویس در کتابخانه‌های ایران و جهان موجود می‌باشد و بسا دست‌نویس‌هایی که بسیار به تاریخ تألیف گیتی‌گشا نزدیک بوده و مصحح از آن‌ها بهره‌ نبرده است. بنابراین با دستیاب شدن این دست‌نویس‌ها این ضرورت احساس می‌شود که این اثر بااهمیت و ارزشمند مجدد مورد تصحیح و مداقه قرار گیرد تا اثری منقح با تعلیقات از آن ارائه گردد. در این جستار ضمن اشاره به کاستی‌های تصحیح سعید نفیسی به معرفی دست‌نوشت‌های موجود از این اثر می‌پردازیم. کلیدواژگان: تاریخ گیتی‌گشا، محمدصادق نامی اصفهانی، زندیه، عبدالکریم شیرازی، محمدرضا شیرازی.