از درخت تا موزه، کاوشی در ارزش پنهان Xylotheque در علوم طبیعی

نویسندگان

1 کارشناس بخش تحقیقات گیاه‌شناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی ایران، تهران، ایران

2 نویسنده مسئول، کارشناس بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی ایران، تهران، ایران

3 استادیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی ایران، تهران، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2023.361625.2092
چکیده

ماده گرانبهایی که با سرمایه و کار طبیعت در جنگل‌ها ساخته و پرداخته می‌شود چوب است که تاریخچه آن حکایت از نقش با­اهمیت در زندگی انسان از گذشته­های بسیار دور تا به امروز دارد. به تدریج و با گذر زمان، در بسیاری از نقاط دنیا، در کنار تهیه مجموعه­های ارزشمند گیاهی و جانوری، جمع­آوری نمونه­های چوبی در موزه یا هرباریوم­ها رواج یافت. این مجموعه­های چوبی که با عنوان زیلوتک Xylothek (زیلوتک) به دنیا معرفی شدند، فرم خاصی از هرباریوم­ به نام Xylarium  (زیلاریوم) هستند که نمونه­های چوبی در آن نگهداری می­شوند. استفاده از واژه زیلاریوم باعث جدایی مفهوم کلکسیون­های غیررسمی، مانند آنچه استادکاران و صنعتگران ایجاد می­کنند با کلکسیون­هایی می­شود که با اهداف علمی و آموزشی تاسیس شده است. هدف اصلی از ایجاد این موزه­ها فراهم آوردن امکان بررسی سیستماتیک برای آناتومیست­های چوب، پژوهشگران، صنعتگران و علاقمندان علوم دیگر و نیز همکاری نزدیک و تبادل بین زیلاریوم­های بزرگ دنیا است. گردآوری این مجموعه­ها برای شناسایی نمونه­های چوبی جهت کارکردهای تجاری، فرهنگی، تاریخی، باستان­شناسی، آموزشی و نمایشگاهی نیز کاربردی است. در سال‌های اخیر با توسعه فناوری، این امکان برای دست­اندرکاران فراهم شده است که بتوانند با تکنولوژی­های مدرن براساس روش­های متنوع تصویربرداری، آنالیز تصویر و اندازه­گیری و روش های هوش مصنوعی چوب­ها را شناسایی کنند. این بلوک­های چوبی بی­صدا، دارای ارزش قابل­توجهی هستند که می­توانند موجب افزایش آگاهی جامعه نسبت به ذخایر زیستی شوند و توجه پژوهشگران را نسبت به جمع­آوری و مستندنگاری اطلاعات آن‌ها جلب کنند.