ویژگی‌‌های کمی و تنوع گونه‌‌ای توده‌‌های شاخه‌‌زاد در جنگل‌‌های ارسباران

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانش‌‌آموخته دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه،‌ ارومیه

2 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2023.360530.2076
چکیده

مطالعه ساختار جنگل‌‌ها در شناسایی توده‌ها و تدوین برنامه‌‌های مناسب مدیریتی، بسیار کارآمد است. در پژوهش پیش‌رو، ویژگی‌های کمی و تنوع ‌‌گونه‌‌ای درختی و درختچه‌ای در توده‌‌های شاخه‌‌زاد جنگل‌‌های ارسباران در استان آذربایجان شرقی بررسی شد. ابتدا، 24 قطعه‌‌نمونه مربعی‌شکل نیم‌هکتاری در توده‌های مذکور به‌روش تصادفی- منظم پیاده شد. سپس، مشخصه‌‌های کمی جست‌های هر قطعه‌نمونه شامل گونه، تعداد جست در هر جست‌‌گروه، قطر و ارتفاع جست‌‌گروه اندازه‌‌گیری شد. برای بررسی تنوع زیستی از شش شاخص‌‌ تنوع سیمپسون و شانون- وینر، غنای مارگالف و منهنیک و یکنواختی پایلو و هیل استفاده شد. نتایج نشان داد که اوری (Quercus macranthera Fisch. & C.A.Mey. ex Hohen.) (1/61 درصد)، گونه غالب درختی و ممرز (Carpinus betulus L.) (2/12 درصد)، افرا کرب (Acer campestre L.) (4/10 درصد) و هفت‌کول (Viburnum lantana L.) (2/3 درصد) جزء گونه‌‌های همراه بودند. میانگین ارتفاع و قطر برابر سینه جست‌گروه‌‌ها به‌‌‌ترتیب 08/5 متر و 53/10 سانتی‌‌متر به‌‌دست آمد. بیشترین و کمترین مقدار تنوع زیستی به‌ترتیب متعلق به شاخص‌های پایلو (42/1) و منهنیک (31/0) بودند. به‌طورکلی، توده‌‌های شاخه‌‌زاد مورد مطالعه، تنوع زیستی مناسبی داشتند. بااین‌حال، منحنی پراکنش قطری نیمه‌زنگوله‌ای‌شکل و متوسط قطر جست‌‌گروه‌ها نشان‌‌دهنده توده‌های همسال و جوان است. این ساختار می‌‌تواند به‌دنبال عدم مدیریت اصولی و شدت زیاد تخریب در این جنگل‌‌ها ایجاد شده باشد.اوری، تنوع زیستی، جست‌‌گروه، جنگل شاخه‌‌زاد