فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رویش یک‌ساله درختان در مناطق معتدله با تشکیل حلقه‌های رشد همراه است که از شرایط بوم‌شناختی رویشگاه و نیز ویژگی‌های ژنتیکی و فیزیولوژیکی درختان تأثیر می‌پذیرد. این رابطه‌ها در درخت‌گاه‌شماری بررسی می‌شوند. زربین (Cupressus sempervirens L. var. horizontalis)، تنها سرو بومی ایران و یک عنصر مدیترانه‌ای باارزش است که در برخی از رویشگاه‌های جنگلی هیرکانی می‌روید. در پژوهش پیش‌رو به‌‌منظور تعیین دقیق مقدار رویش قطری زربین، رابطه آن با ویژگی‌های بوم‌شناختی و نیز شناخت مسن‌ترین پایه‌های این گونه در جنگل‌های هیرکانی (استان‌‌های گیلان، مازندران و گلستان)، 92 درخت مسن انتخاب شد. نمونه‌‌برداری با استفاده از مته سال‌سنج با لوله‌ای به‌طور 50 سانتی‌متر انجام شد. ابتدا، پهنای حلقه‌های رویشی با دقت یک‌صدم میلی‌‍‌‌‌‍‍‍‌‌‌‌‌‌‌‌متر توسط استریومیکروسکوپ و میز Lintab 6 اندازه‌گیری شدند. سپس، ثبت و تطابق زمانی توسط نرم‌‌افزار تحلیل سری‌های زمانی TSAP-Win به‌‌طور خودکار انجام شد. پس از تاریخ‌گذاری تطبیقی و رفع هرگونه خطای اندازه‌گیری، متوسط پهنای حلقه‌های رویشی همه نمونه‌ها محاسبه شد و میانگین رویش قطری درختان زربین به‌دست آمد. ارتباط بین پهنای حلقه‌های رشد و تفاوت رویش درختان با استفاده از نرم‌‌افزار R ارزیابی شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده، مسن‌ترین زربین شناسایی‌شده مربوط به درختی در «ویایه» در شهرستان رودبار با سن 1519 سال بود. میانگین رویش قطری سالانه زربین در رویشگاه‌های هیرکانی 95/0 میلی‌متر برآورد شد. تغییرات مقدار رویش این گونه در نمونه‌های مربوط به استان مازندران طی 450 سال گذشته نسبت به دو استان دیگر، شیب ملایم‌تری داشته‌اند. این نتایج نشان‌‌دهنده شرایط اقلیمی و رویشگاهی همگن با دامنه تغییرات کم در جنگل‌های حسن‌آباد واقع در استان مازندران است که در بخشی از محدوده زیست‌‌اقلیمی نزدیک به شرایط مدیترانه‌ای گسترده شده‌اند.