فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معیشت سنتی و وابسته جوامع محلی زاگرس به جنگل باعث شده است تا زیرآشکوب بخش وسیعی از عرصه‌های جنگلی زاگرس زراعت دیم شوند. در پژوهش پیش‌رو فرایندهای تخریب‌کننده مشخصه‌های ساختاری در عرصه‌های زراعت زیرآشکوب جنگل‌های شهرستان گیلانغرب بررسی شده است. مشخصه‌های کمی و کیفی (گونه، فرم رویشی (شاخه‌زاد یا دانه‌زاد)، قطر برابر سینه، ارتفاع، قطرهای بزرگ و  کوچک تاج، سلامت، وجود پایه‌های قطع‌شده و تخریب‌شده) درختان موجود در عرصه‌های زراعت زیرآشکوب آماربرداری صددرصد شدند. از آمار سال‌های 1400-1380 دفتر ثبت تخلف‌های اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان برای محاسبه تعداد و حجم درختان حذف‌شده استفاده شد. باتوجه‌به عدم وجود داده‌های قطر درختان در سال 1380، برای آشکارسازی تغییرهای ساختاری نمونه‌هایی از مقطع قطر در ارتفاع برابر سینه در جهت شعاعی با استفاده از مته سال‌سنج تهیه و مقدار افزایش قطر محاسبه شد. نتایج محاسبه تغییر سطح تاج درختان در عرصه‌های کاسه‌کران، اول‌ویار و چشمه‌پهن نشان داد که سطح تاج به‌ترتیب از 54686 به 43180، از 15830 به 12762 و از 22232 به 19064 مترمربع کاهش داشت. نمودار پراکنش تعداد درختان در طبقه‌های قطری موجود در هر دو مقطع زمانی مورد مطالعه نشان داد که فراوانی تعداد درختان در طبقه‌های قطری در سه منطقه مورد مطالعه در مقطع زمانی دوم نسبت به مقطع زمانی اول کاهش داشت. در مناطق کاسه‌کران، اول‌ویار و چشمه‌پهن، حجم کل در سال 1380 به‌ترتیب 153، 5/1174 و 6/565 مترمکعب بود که به‌ترتیب به 144، 822 و 515 مترمکعب در سال 1400 رسید. مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون t جفتی در سطح اطمینان 99 درصد نشان داد که اختلاف بین میانگین موجودی حجمی در دو مقطع زمانی برای اول‌ویار و چشمه‌پهن و سطح تاج درختان در هر سه عرصه معنی‌دار بود. باتوجه‌به اینکه تخریب ساختاری عرصه‌های زراعت زیرآشکوب طی زمان اتفاق افتاده است، پیشنهاد می‌‌شود علاوه بر اقدام‌های معمول حفاظتی که توسط دستگاه‌های ذی‌ربط انجام می‌شودف این عرصه‌ها به‌طور خاص مورد پایش قرار گیرند.