ارزیابی مقدار گال برگی بلوط (.Quercus brantii Lindl) در تودههای جنگلی سالم و دچار زوال در استان کهگیلویه و بویراحمد
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، استادیار، بخش تحقیقات جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران
2 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 دانشیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران
doi
10.22092/ijfpr.2022.356577.2025چکیده
درختان بلوط (.Quercus sp) میزبان حشرهها و آفات مختلف تولیدکننده انواع گال هستند، اما اطلاعات اولیه و اساسی درمورد مقدار گال برگی آنها، محدود و ناچیز است. پژوهش پیشرو با هدف مقایسه مقدار گال برگی بلوط ایرانی (.Q. brantii Lindl) بین جهتهای مختلف تاج درختان، فرمهای رویشی (دانهزاد و شاخهزاد) و دامنههای متفاوت جغرافیایی در تودههای سالم و دچار زوال در استان کهگیلویه و بویراحمد انجام شد. پس از جنگلگردشی در رویشگاههای شهرستانهای بویراحمد و دنا، دو قطعهنمونه یک هکتاری با آثار زوال (خشکیدگی) و دو قطعهنمونه بدون آثار زوال (شاهد) در دامنههای شمالی و جنوبی انتخاب شدند. ضمن اندازهگیری متغیرهای کمی پایههای بلوط ایرانی (قطر برابرسینه، قطر جستگروه، ارتفاع و سطح تاج) 20 برگ از هر جهت جغرافیایی تاج درخت برداشت شد. در آزمایشگاه، گالها از روی برگهای نمونه جداسازی و وزن شدند. براساس نتایج بهدستآمده از مقایسه میانگین، هرچند جهت شمال تاج درختان در اغلب رویشگاهها، مقدار گال بیشتری داشت، اما ازایننظر بین جهتهای مختلف تاج یک درخت در هر دو فرم رویشی، اختلاف معنیداری مشاهده نشد. در هر دو فرم رویشی، میانگین مجموع وزن گال برگهای نمونه در رویشگاه زوال دامنه جنوبی بهطور معنیداری بیشتر از رویشگاههای دیگر بود. همچنین، مقدار گال برگ در درختان دانهزاد بهطور معنیداری بیشتر از پایههای شاخهزاد بهدست آمد. بهنظر میرسد که عوامل اقلیمی و توپوگرافی مانند ارتفاع از سطح دریا و میانگین دمای ماهانه، نقش تعیینکنندهای در گسترش گال برگی بلوط ایرانی دارند.