برآورد آب زیرزمینی مورد نیاز برای پایداری جنگل‌‌های کهور ایرانی (Prosopis cineraria (L.) Druce) و کنار (.Ziziphus spina-christi (L.) Desf) در شهرستان فاریاب، استان کرمان

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری بیابان‌زدایی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 نویسنده مسئول، دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2022.357722.2044
چکیده

کهور ایرانی (Prosopis cineraria (L.) Druce) و کنار (.Ziziphus spina-christi (L.) Desf) از گونه‌‌های بومی ناحیه رویشی صحارا- سندی هستند که توانایی سازگاری، رشد و زادآوری مناسبی دارند. پژوهش پیش‌رو با هدف برآورد آب مورد نیاز برای پایداری جنگل‌های‌‌‌ طبیعی کهور و کنار در حوضه آبخیز شهرستان فاریاب در استان کرمان انجام شد. ابتدا با استفاده از تصاویر Google Earth، 90 قطعه‌نمونه 100 متر مربعی در شبکه‌‌های یک هکتاری پیاده شد و در آن‌ها، تعداد پایه‌‌های کنار و کهور شمارش شدند. سپس، براساس کمینه نیاز آبی این دو گونه که برپایه بررسی‌‌های لایسیمتری برآورد شد، مصرف آب پایه‌‌ها به‌دست آمد. با استفاده از مدل MODFLOW، وضعیت بیلان آب زیرزمینی در آبخوان دشت فاریاب برای ﺳﺎل زراعی 97-1396 محاسبه شد. مقدار آب مورد نیاز جنگل‌‌های کهور و کنار دشت فاریاب براساس میانگین حجم آب مصرفی این دو گونه، بیلان آبی و ضریب ذخیره آبخوان به‌دست آمد. نتایج نشان داد که میانگین تراکم کهور و کنار در منطقه مورد مطالعه به‌ترتیب 250 و 30 پایه در هر هکتار هستند. بررسی بیلان آبی و آبخوان زیرزمینی بیانگر کسری حجم 25 میلیون متر مکعبی مخزن و افت 26 متری سطح آب زیرزمینی طی حدود دو دهه گذشته بود. این نتایج، برداشت بی‌‌رویه آب توسط چاه‌‌های بخش کشاورزی (حدود 160 میلیون متر مکعب در سال) را نشان می‌دهند. به‌منظور برنامه‌‌ریزی منابع آب و باتوجه‌به اهمیت درختان کهور و کنار در دشت فاریاب، حقابه سالانه این جنگل حدود 6/2 میلیون متر مکعب برآورد شد.