معرفی راهکار ارزیابی فازی چندمعیاره (F-MCE) برای قابلیت‌سنجی زنبورداری در جنگل

نویسندگان

1 استادیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران

2 نویسنده مسئول، استادیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران

3 استادیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2022.352367.2026
چکیده

مدیریت یکپارچه جنگل برای استفاده پایدار از همه قابلیت‌های این بوم‌سازگان، نقش مهمی در کنترل تخریب و ایجاد تعادل بین کارکردهای مختلف آن دارد. زنبورداری، یکی از مناسب‌ترین کاربری‌های چندگانه جنگل محسوب می‌‌شود. هدف این پژوهش، معرفی راهکار ارزیابی فازی چندمعیاره (F-MCE) در قابلیت‌سنجی جنگل برای زنبورداری و مقایسه آن با راهکار غیرفازی مرسوم است. با استفاده از این دو راهکار، قابلیت زنبورداری 16825 هکتار از جنگل‌های زاگرسی در منطقه کبیرکوه استان ایلام در چهار طبقه مقایسه شدند. معیارهای ارزیابی در هر دو راهکار مذکور، یکسان در نظر گرفته شدند. این معیارها شامل طبقه جذابیت گیاهان، دوره گل‌دهی، شیب، دما، رطوبت نسبی، سرعت باد و دسترسی به آب و جاده بودند که با استفاده از فرایند تحلیل شبکه‌ای (ANP) وزن‌دهی شدند. در اجرای F-MCE، معیارها با استفاده از توابع عضویت فازی در واحد پیکسل ارزش‌‌گذاری شدند و با روش ترکیب خطی وزن‌‌دارشده (WLC) تلفیق شدند. سپس، قابلیت زنبورداری با روش ارزیابی چندمعیاره (MCE) به‌صورت رقومی بررسی شد. ارزیابی در روش غیرفازی مرسوم نیز در سطح واحدهای کاری انجام شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده، 40 درصد سطح طبقه‌های زنبورداری در دو راهکار ارزیابی باهم اختلاف داشتند. بخش اصلی این اختلاف (6/35 درصد) مربوط به عرصه‌هایی است که در راهکار F-MCE در طبقه خوب (1S) و در راهکار مرسوم در طبقه متوسط (2S) قرار گرفتند. این اختلاف را می‌توان ناشی از ارزش‌گذاری رقومی معیارها با منطق فازی در F-MCE دانست که اثر نامطلوب ارزش‌گذاری سلیقه‌ای بولین در روش مرسوم را ندارد.