فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 ساختار جنگل‌های زاگرس بر اثر دخالت‌های انسانی و عوامل محیطی به‌شدت در حال تغییر است. ساختار اصلی این بوم‌سازگان‌ها فقط در بخش‌های کوچکی مانند مناطق قرق و دور از دسترس حفظ شده است که می‌تواند به‌عنوان الگویی برای مدیریت توده‌های جنگلی زاگرس استفاده شود. در پژوهش پیش‌رو، ویژگی‌های ساختاری یک توده دارای سابقه 15 سال قرق (گلزار) با یک توده دخالت‌شده (کهشور) در جنگل‌های شهرستان ایذه استان خوزستان مقایسه شدند. در هر توده، یک قطعه‌نمونه یک‌هکتاری مربعی‌شکل پیاده شد و مشخصه‎های کمی همه اصله‌های چوبی اندازه‌گیری شد. باتوجه‌به نرمال نبودن داده‌ها، آزمون ناپارامتری من‌ویتنی یو به‌منظور مقایسه آماری استفاده شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده، تراکم توده کهشور، 273 اصله در هکتار بود که در آن، سه گونه درختی بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.)، کیکم (Acer monspessulanum L.) و زالزالک (Crataegus aronica Bosc.) حضور داشتند، اما تراکم توده قرق، 225 اصله در هکتار ثبت شد که علاوه‌بر سه گونه مذکور، دو گونه درختچه‌ای ارژن (Amygdalus orientalis Mill.) (با فراوانی قابل‌توجه) و کلخونگ (Pistacia khinjuk Stocks) نیز حضور داشتند. در توده گلزار، نسبت اصله‌های شاخه‌زاد و دانه‌زاد به‌تقریب مساوی بود، اما در توده کهشور 5/83 درصد درختان را پایه‌های شاخه‌زاد تشکیل دادند. هرچند درمجموع، میانگین مشخصه‌های کمی در توده طبیعی بیشتر از توده قرق بود، اما مقایسه مشخصه‌ها به‌تفکیک گونه و مبدأ بین دو توده نشان داد که بیشتر مشخصه‌های اندازه‌گیری‌شده در توده قرق گلزار به‌طور معنی‌داری بیشتر از توده طبیعی کهشور بود. فقط درمورد متغیر ارتفاع درختان شاخه‌زاد کیکم، اختلاف معنی‌داری بین دو توده مورد مطالعه مشاهده نشد. نتایج این پژوهش نشان داد که قرق می‌تواند تأثیر مثبتی بر عناصر ساختاری توده به‌ویژه تنوع گونه‌ای، استقرار اشکوب درختچه‌ای در بخش زیرین جنگل و اصلاح ساختار قطری داشته باشد، بنابراین افزایش مساحت توده‌های حفاظت‌شده در جنگل‌های زاگرس به سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و سازمان حفاظت محیط‌زیست توصیه می‌شود.