الگوی رفتاری جمهوری آذربایجان با جمهوری اسلامی ایران؛ برآیندی از سازه‌های هویتی

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی/دانشکده علوم اداری و اقتصاد/دانشگاه اصفهان

2 دانشیار/ گروه علوم سیاسی/ دانشکده علوم اداری و اقتصاد/ دانشگاه اصفهان/ ایران

3 دانشیار/ گروه علوم سیاسی/ دانشکده امور اداری و اقتصاد/ دانشگاه اصفهان/ ایران

doi
10.30497/pk.2021.75595
چکیده

< p>متعاقب فروپاشی شوروی در سال 1991م و استقلال جمهوری­های جدا شده، منافع امنیتی ایران در حوزه آسیای مرکزی و قفقاز تغییر نمود. ایران می­توانست با توسعه روابط خود با جمهوری­های تازه استقلال‌ یافته، منافع امنیتی خود را در منطقه تأمین نماید. یکی از جمهوری­های استقلال ‌یافته، جمهوری آذربایجان بود که نقش استراتژیکی در منافع امنیتی ایران ایفا می­نماید. به رغم پیوند­های قوی مذهبی، تمدنی و فرهنگی جمهوری آذربایجان با حوزه سرزمینی ایران، روابط آن در عصر پسااستقلال با ایران بیشتر بر محور واگرایی بوده تا بر محور هم‌گرایی. به نظر می­رسد که در این واگرایی، نقش سازه­های هویتی از اهمیت به‌سزایی برخوردار است. به خاطر اهمیت موضوع، پژوهش حاضر به دنبال پاسخ‌گویی به این سؤال محوری است که سازه­های هویتی چه تأثیری بر روابط جمهوری آذربایجان با جمهوری اسلامی ایران داشته ­است؟ یافته­های پژوهش نشان می­دهد سازه­های هویتی از جمله: برساخته شدن تقابل­های هویتی ترکی در مقابل ایرانی از سوی نخبگان سیاسی جمهوری آذربایجان، سکولاریسم در مقابل اسلام­گرایی در سطح داخلی جمهوری آذربایجان و برداشت و رویکردهای متفاوت دو دولت در سطح منطقه­ای و نظام بین­الملل، بر واگرایی جمهوری ­آذربایجان با جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذار بوده ­است. روش پژوهش در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی و روش گردآوری داده‌ها منابع کتابخانه­ای و اینترنتی است.