فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 به‌‌منظور بررسی تأثیر باکتری‌‌های محرک رشد تحت تنش سرب بر نهال‌های داغداغان (Celtis caucasica Willd.)، پژوهش پیش‌رو به‌‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در شرایط گلخانه در زنجان اجرا شد. تیمار سرب شامل سه سطح صفر، 50 و 100 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم و تیمار باکتریایی شامل شاهد (بدون باکتری)، سودوموناس پوتیدا (Pseudomonas putida) و باسیلوس سوبتیلیس (Bacillus subtilis) با دو غلظت 105 و 108 باکتری‌‌ زنده در میلی‌لیتر بودند. برخی صفت‌های مورفولوژیک و فیزیولوژیک شامل وزن‌های تر و خشک ریشه، ارتفاع گیاه، کلروفیل کل، فنل کل، فلاونوئید، فعالیت آنزیم‌‌های پراکسیداز و مالون‌‌دی‌‌آلدئید، غلظت فسفر در برگ و غلظت سرب در برگ و ریشه اندازه‌گیری شدند. به‌‌منظور بررسی تأثیر پارامترهای مذکور از تجزیه واریانس دوطرفه و مقایسه میانگین به‌روش دانکن استفاده شد. یافته‌‌های این پژوهش نشان داد که کاربرد دو باکتری‌‌ مورد نظر سبب بهبود عملکرد داغداغان در شرایط آلودگی با سرب می‌شود. به‌طوری‌که اثرات متقابل سرب و باکتری بر وزن‌های تر و خشک ریشه، ارتفاع گیاه، کلروفیل کل و فلاونوئید معنی‌دار بودند. بیشترین فعالیت پراکسیداز در تیمار 100 میلی‌‌گرم سرب بر کیلوگرم با غلظت 105 باسیلوس سوبتیلیس بر میلی‌لیتر مشاهده شد. در تیمار مذکور، ۵۳/۲۶ میلی‌‌گرم سرب بر گرم وزن تر ریشه به‌دست آمد که به‌طور معنی‌داری نسبت به تیمارهای دیگر بیشتر بود. همچنین، بیشینه جذب سرب توسط برگ (8/16 میلی‌‌گرم بر گرم وزن تر) در تیمار باسیلوس سوبتیلیس با غلظت 108 باکتری زنده بر میلی‌‌لیتر مشاهده شد. به‌طورکلی، داغداغان در محیط آلوده به سرب، گیاه‌‌پالایی را به‌‌خوبی انجام داد، اما صفت‌های رشدی آن به‌‌شدت کم شد. با کاربرد باکتری‌‌های محرک رشد به‌‌ویژه باسیلوس سوبتیلیس می‌توان از کاهش شدید رشد آن جلوگیری کرد.