بررسی طرحواره تصویری سوره یوسف (ع) بر مبنای نظریۀ زبانشناسی شناختی جانسون
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
doi
چکیده
ذهن و زبان انسان و کارکردهای مختلف آن از جمله موضوعات قابل بررسی در قرآن کریم است؛ نظریۀ طرحواره تصویری یکی از مهمترین ساختهای مفهومی در معنیشناسی شناختی است که رابطه تنگاتنگی با این موضوع دارد. در قرآن بسیاری از مفاهیم انتزاعی در قالب مجموعهای از مفاهیم عینی بیان میگردد. چنین کارکردی در ساختار استعاری آیات، امکان درک پدیدههای انتزاعی آموزههای قرآنی را از طریق انطباق استعاری پدیدههای فیزیکی که ماهیتی ملموس دارند، فراهم میسازد. به عقیده جانسون، تجربیات ما از جهان خارج، ساختهایی در ذهن ما پدید میآورند که ما آنها را برای فهم موضوعات دیگر به گزارههای زبانی خود انتقال میدهیم. درواقع، طرح تصویری، نوعی ساخت مفهومی است که انسان بر اساس تجربیات فیزیکی خود در جهان خارج، آنها را برای فهم عمیقتر جهان مهیا میسازد. این تجربیات عینی، امکان درک دیگر مفاهیم در حوزههای انتزاعیتر را به انسان میدهد. پژوهش حاضر بر آن است تا با روش تحلیلی- توصیفی به طرحوارههای موجود در سوره یوسف (ع) بپردازد تا به این پرسشها پاسخ دهد که در سوره یوسف کدامیک از طرحوارههای تصویری موجود است؟ و برای درک دقیقتر معانی و مفاهیم، کدامیک از طرحوارههای تصویری کاربرد بیشتری داشتهاند؟ نگارندگان درصدد آن هستند که با استفاده از طرحواره تصویری بهعنوان مهمترین مفهوم زبانشناسی شناختی به رمزگشایی معنایی سوره یوسف بپردازند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که طرحوارههای سوره یوسف در سه محور حجمی، حرکتی و قدرتی آشکارگی مییابند و در آن میان طرحوارۀ قدرتی بسامد بیشتری نسبت به دیگر طرحوارهها دارد.
