کاربست انتقادی نظریه طرحواره های تصویری «عنـد» در قـرآن در معنـاشنـاسی شنـاختـی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
2 دانشیار گروه الهیات دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.
doi
چکیده
قوه شناختی به عنوان یکی از مهمترین قوای ادراکی انسان، مورد کاربرد خداوند در فهم موضوعات قرآنی است. طرحوارههای تصویری، الگوهایی تکرارشونده و پویا از تعامل ادراکی و حسی- حرکتی انسان بوده و از تجربیاتی معنادار تشکیل شدهاند؛ به نحوی که بیشترین کاربرد را در روابط او با محیط پیرامون دارند. ظرف «عند» که در ترجمه فارسی با واژه «نزد» معادل بوده و مفهومی از مجاورت را منتقل میسازد، در قرآن دارای کاربردهای استعاری متفاوتی است. در پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی، علاوه بر احصای کاربردهای استعاری، طرحوارههای واژه «عند» در قرآن که قابلیت تصویرسازی در ذهن مخاطب داشته و مفهومی ویژه را منتقل میسازد، مورد دستهبندی قرار گرفتهاند. طبق دستاوردهای پژوهش، طرحوارههای مبنایی قابل انطباق با واژه «عند»، شامل «جهتی، مهارشدگی، اتحاد، مجاورت، نیرو و موجودیت» بوده و عنوان«برجستگی» و زیرعنوان«طرحواره خطی (جهتی دوسویه)» از موارد ابداعی مقاله حاضر میباشد. لازم به ذکر است، اصالتدهی به مقوله طرحوارههای تصویری در مرزهایِ مفاهیم متافیزیکی در قرآن، باید با دقت و حساسیت صورت گرفته و در تفسیر و برداشت آیات، مجازی بودن کاربردها مورد تاکید و تحلیل قرار گیرد.