عناصر زبانی سبک‌ساز در سووشون سیمین دانشور

نویسندگان

1 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، زبان و ادبیات فارسی ،دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22054/jrll.2025.18918
چکیده

در این مقاله رمان سووشون سیمین دانشور بر اساس مؤلفه‌های ده‌گانۀ لسلی جفریز تحلیل شده است تا انعکاس ایدئولوژی نویسنده در زبان بررسی شود. این مؤلفه‌ها که بر پایۀ تحلیل‌های فرهنگی و جامعه‌شناختی طراحی شده‌اند، امکان مطالعۀ دقیق‌تر متن را فراهم می‌کنند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌های جفریز شامل نامیدن، توصیف، بازنمایی کنش‌ها، رخدادها و وضعیت‌ها، تقابل‌ها، ترادف‌ها، فرضیه‌سازی و بازنمایی زمان و مکان برای انتقال ایدئولوژی‌هایی چون "مقاومت" و "عشق به وطن" به‌کار رفته‌اند. تقابل‌ها با بسامد ۵۹/۲۳ درصد، بیشترین سهم را داشته و بیانگر تنش فراوان میان شخصیت‌ها و حتی مفاهیم انتزاعی مانند سنت و مدرنیته است. فرضیه‌سازی با ۸۷/۸ درصد، نشان‌دهندۀ تمایل نویسنده به بیان غیرمستقیم ایدئولوژی‌ها و جامعۀ آرمانی خود است تا کمتر در معرض اتهام قرار گیرد. در مقابل، اولویت‌بندی با کمترین بسامد ۵۷/۱ درصد، نشان‌دهندۀ آن است که نویسنده تمایلی به تحمیل دیدگاه یا ترتیب خاصی از مفاهیم بر خواننده ندارد و فضایی فراهم کرده است تا مخاطب خود بتواند دربارۀ اهمیت و ترتیب موضوعات تأمل کند.