تنوع گونهای، شکل زیستی و کوروتیپ گونههای گیاهی در آرامگاههای جنگلی و تودههای گلازنیشده زاگرس شمالی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، پژوهشگر، گروه تعاملات اکولوژیک- اجتماعی در بومسازگانهای کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی ارگانیک، دانشگاه کاسل، ویتسنهاوزن، آلمان
2 استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان و مرکز پژوهش و توسعه جنگلداری زاگرس شمالی، بانه، ایران
3 مربی، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران
4 کارشناسی ارشد علوم و مهندسی جنگل، مؤسسه گردشگری گشتیار، مریوان، ایران
5 کارشناسی ارشد علوم و مهندسی جنگل، اداره جهاد کشاورزی شهرستان بانه، بانه، ایران
doi
10.22092/ijfpr.2021.354366.1998چکیده
حفاظت از تنوع زیستی در بومسازگانهای طبیعی و مناطقی که وابستگی مردم به جنگل زیاد است، یکی از چالشهای مهم در مدیریت منابع طبیعی محسوب میشود. اولینگام برای برنامهریزی حفاظتی موفق، دسترسی به اطلاعات پایه از وضعیتهای بالقوه و بالفعل تنوع زیستی پوشش گیاهی و عوامل مؤثر بر آن است. در پژوهش پیشرو، وضعیت تنوع گونهای، شکل زیستی و کوروتیپ (نوع خاستگاه جغرافیایی) در گونههای گیاهی و ارتباط آنها با متغیرهای محیطی در جنگلهای شهرستان بانه بررسی شد. بهاینمنظور، 32 قطعهنمونه در آرامگاههای جنگلی زاگرس شمالی بهعنوان تودههای کمتردستخورده و 90 قطعهنمونه در تودههای گلازنیشده مجاور آنها که بهطور پیوسته تحت چرای دام و سرشاخهزنی قرار دارند، برداشت شد. نتایج نشان داد که بین تنوع گونهای، ترکیب شکل زیستی و کوروتیپ این تودهها، اختلاف معنیدار وجود دارد. از 254 گونه شناساییشده در این پژوهش، 95 گونه بین هر دو رویشگاه مشترک بودند. 114 گونه فقط در آرامگاهها حضور داشتند که اغلب آنها با شکل زیستی فانروفیت، همیکریپتوفیت یا کریپتوفیت از خاستگاه جغرافیایی ایران- تورانی، مدیترانهای یا اروپا- سیبری بودند. ازسوی دیگر، گونههای موجود در تودههای گلازنیشده اغلب با شکل زیستی تروفیت و کامفیت به خاستگاه جغرافیایی ایران- تورانی، مدیترانهای یا صحارا- سندی تعلق داشتند. آرامگاههای جنگلی بهعنوان شبکهای از تودههای کمتردستخورده با درصد تاجپوشش و لاشبرگ بیشتر و عدم وجود تخریب و چرای دام، شرایط بومشناختی مناسبتری برای حضور گونههای ارزشمند فراهم میکنند. این آرامگاهها بهدلیل پذیرش اجتماعی بین مردم محلی میتوانند نقش مهمی در حفاظت از تنوع زیستی در زاگرس شمالی داشته باشند.
