تدوین الگوی روابط متقابل انسان و محیط با تأکید بر روانشناسی محیطی در خانه های قاجاری (مورد: خانه های قاجاری تبریز
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه معماری،واحد اهر،دانشگاه آزاد اسلامی،اهر،ایران
2 استادیار گروه معماری،واحد اهر،دانشگاه آزاد اسلامی،اهر،ایران
3 استادیارگروه شهرسازی،واحد تبریز،دانشگاه آزاد اسلامی،تبریز،ایران
doi
چکیده
هدف پژوهش حاضر ایجاد مدل و الگویی برای تحلیل روابط متقابل انسان و محیط با تأکید بر روانشناسی محیطی در خانه های قاجاری تبریز است. بر این اساس، به دلیل نبود پایۀ نظری، محققان با استفاده از روش گراندد تئوری، اقدام به مفهوم سازی این الگو بر مبنای خانه های قاجاری تبریز نمودند. بر این اساس، جهت جمع آوری داده های مورد نیاز، از تعداد 25 خبره و کارشناس در حوزۀ روانشناسی محیطی و میراث تاریخی و معماری، مصاحبه های عمیق به عمل آمد و تعداد 625 کد اولیه به دست آمد و این تعداد پس از مقایسۀ مقولات به 125 مقولۀ ثانویه کاهش یافت. در نهایت پس از غربالگری و کدگذاری محوری، مقوله های ساخته شده شامل 3 مقولۀ اصلی با 40 زیر مقوله شدند. بر این اساس، عوامل علی، سه مقولۀ «نیازهای مادی و معنوی انسان» جهانبینی یا اندیشۀ انسان» و «کالبد محیطی» را شامل شدند. در رابطه با عوامل مداخله گر عواملی نظیر" تجربیات گذشته"، " انگیزه ها"، " مکانیزم دفاعی ذهنی فردی"، "فرهنگ"، "باورها"، و... بدست آمد. همچنین در زمینۀ عوامل زمینه ای، عناصری همچون "نیازهای مادی"، " نیازهای ذهنی"، " نیازهای معنوی"، " زمینه های فردی اندیشه"،" زمینه های اجتماعی اندیشه" و ... انتخاب شدند. در سطح راهبردها ، مقوله هایی نظیر «تأمین نیازهای انسان توسط خانه ها»، «استفاده از نظرات متخصصان رشته های گوناگون در طراحی»، «طراحی انسان مدارانه با تأکید بر تعادل روابط انسان و محیط» و ... شناسایی گردیدند.