تحلیل پیشینه حکمرانی فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دکترای مدیریت استراتژیک از دانشگاه عالی دفاع ملی، و دبیر شورای عالی فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی ، گرایش خط مشی گذاری فضای مجازی، در دانشگاه امام صادق علیه السلام ، و پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه السلام

doi
10.30497/pk.2020.75410
چکیده

حکمرانی از دوره‌ای با معنای بسیط و عرفی در دهه1980، به حکمرانی نوین و به معنای اعمال اراده در شرایط فعال‌شدن بازیگران مختلف و میکرو‌پاورها (جامعه شبکه‌ای) رسیده است. این تغییر نظری، موجب حرکت از حکمرانی با ساختارهای متمرکز سلسله‌مراتبی به ساختارهای بازاری، شبکه‌ای و ترکیبی شده است. با گسترش فاوا و شکل‌گیری فضای‌مجازی سطوح مختلف اجتماعی در گستره جهانی پیوند یافته و مفهوم مرز جغرافیایی رنگ ‌باخته و معنای قلمرو سرزمینی حاکمیت متحول گشته است. مسئله پژوهش استخراج تجربه چهل‌ساله انقلاب اسلامی در حکمرانی فضای‌مجازی است، از روش‌شناسی دلالت‌پژوهی استفاده می‌نماید و در گام اول، با مرور نظریات حکمرانی، چارچوب مفهومی قرض‌گیرنده خود را از ساختارهای حکمرانی اقتباس نموده، در گام دوم مبتنی بر تحلیل مضمون اسناد خط‌مشی فضای‌مجازی در سه سطح خط‌مشی عمومی به معنی‌الاخص (مقام اراده سیاسی)، حقوق عمومی (مقام بیان) و اداره عمومی (مقام اجرا) به دلالت‌پژوهی خط‌زمان حکمرانی فضای مجازی کشور می‌پردازد. نتیجه این پژوهش، تفکیک سه دوره اصلی در حکمرانی فضای‌مجازی کشور است که با بررسی تحولات فاوا، روند مسائل 1-خط‌مشی و 2-حکمرانی فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران را ارائه می‌نماید و پیش‌بینی می‌کند که ادامه این روند در دهه آتی منجر به شکل‌گیری مسئله آربیتراژ در فضای‌مجازی و کاهش ظرفیت حاکمیت می‌شود.