تحلیل ساختار روایی رمان‌های فریبا وفی بر مبنای رویکرد سارا میلز در سه سطح گفتمان، جملات و واژگان با تکیه بر پرندۀ من و رؤیای تبّت

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد پارس‌آباد مغان، دانشگاه آزاد اسلامی، پارس‌آباد مغان، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد پارس‌آباد مغان، دانشگاه آزاد اسلامی، پارس‌آباد مغان، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

4 دانشجوی دکترای گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران

doi
10.22054/jrll.2025.81314.1086
چکیده

تجارب زنان و تفاوت آن با تجارب مردان، زمینه‌­ساز شکل­گیری رویکردهای مختلفی در زمینۀ پیوند زبان و جنسیت شده است. زنان و مردان در کارگرفتِ برخی ویژگی­‌های زبانی گرایش‌­های متفاوتی دارند و همین امر سبب تفاوت زبان آنان با یکدیگر می­‌شود. در این پژوهش سعی می­شود به شیوۀ توصیفی – تحلیلی به این پرسش اصلی پاسخ داد که در ساختار روایی رمان­های فریبا وفی تفاوت میان زبان زنان و مردان در قالب شاخص­های مدّنظر سارا میلز در سطح واژگان، جملات و گفتمان، چگونه نمود یافته‌­اند؟ یافته­‌ها حاکی از آن است که در بافت متنی این رمان­ها، زبان زنان در هر سه سطح، مطابق با پیش­‌بینی‌­های مدّنظر سارا میلز است. ازآنجاکه نویسنده، زنی است که دربارۀ زنان می‌­نویسد، بسامد استفاده از واژگان مخصوص زنان در نوشتار وی فراوان است، هم‌چنین استفاده از تصویرگری دقیق، جزئی‌نگری، بهره­‌گیری از واژگان جنسیتی، رنگ­واژه­ها، سوگندواژه­ها، واژگان عاطفی و مانند این‌ها. زن­های این رمان­‌ها از تردیدنماها، تشدیدکننده‌ها و تقریب‌نماهای بیشتری استفاده کرده‌اند و با پرهیز از به‌کارگیری دُشواژه‌­ها و استفاده از درخواست‌های غیرمستقیم، زبانی مؤدبانه را برای گفت­‌وگوهای خویش برگزیده­‌اند. بسامد قابل توجه جملات کوتاه، استفاده از نشانه‌های فرازبانی سه‌نقطه، توصیفی، ناتمام، محافظه­‌کارانه و مشارکت­‌گرا با مؤلفه­‌های مدّنظر سارا میلز همخوانی دارد. در سطح گفتمان نیز تعدد شخصیت­‌های زن، زاویۀ دید سوم شخص، متن روایی و راویگری نویسنده، اشاره به پیشینۀ خانوادگی، جایگاه اجتماعی زنان، اشاره به بحران‌های عاطفی و هویتی در زندگی زنان دیده شد. بسامد قابل‌توجه حضور شخصیت‌­های زن در جریان پیشبرد روایات، نوستالژی، آداب و رسوم و خرافات، امید و انتظار از نمودهای مؤلفه­‌های مورد بحث به شمار می­‌روند.