تحلیل ساختار روایی رمانهای فریبا وفی بر مبنای رویکرد سارا میلز در سه سطح گفتمان، جملات و واژگان با تکیه بر پرندۀ من و رؤیای تبّت
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد پارسآباد مغان، دانشگاه آزاد اسلامی، پارسآباد مغان، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد پارسآباد مغان، دانشگاه آزاد اسلامی، پارسآباد مغان، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
4 دانشجوی دکترای گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران
doi
10.22054/jrll.2025.81314.1086چکیده
تجارب زنان و تفاوت آن با تجارب مردان، زمینهساز شکلگیری رویکردهای مختلفی در زمینۀ پیوند زبان و جنسیت شده است. زنان و مردان در کارگرفتِ برخی ویژگیهای زبانی گرایشهای متفاوتی دارند و همین امر سبب تفاوت زبان آنان با یکدیگر میشود. در این پژوهش سعی میشود به شیوۀ توصیفی – تحلیلی به این پرسش اصلی پاسخ داد که در ساختار روایی رمانهای فریبا وفی تفاوت میان زبان زنان و مردان در قالب شاخصهای مدّنظر سارا میلز در سطح واژگان، جملات و گفتمان، چگونه نمود یافتهاند؟ یافتهها حاکی از آن است که در بافت متنی این رمانها، زبان زنان در هر سه سطح، مطابق با پیشبینیهای مدّنظر سارا میلز است. ازآنجاکه نویسنده، زنی است که دربارۀ زنان مینویسد، بسامد استفاده از واژگان مخصوص زنان در نوشتار وی فراوان است، همچنین استفاده از تصویرگری دقیق، جزئینگری، بهرهگیری از واژگان جنسیتی، رنگواژهها، سوگندواژهها، واژگان عاطفی و مانند اینها. زنهای این رمانها از تردیدنماها، تشدیدکنندهها و تقریبنماهای بیشتری استفاده کردهاند و با پرهیز از بهکارگیری دُشواژهها و استفاده از درخواستهای غیرمستقیم، زبانی مؤدبانه را برای گفتوگوهای خویش برگزیدهاند. بسامد قابل توجه جملات کوتاه، استفاده از نشانههای فرازبانی سهنقطه، توصیفی، ناتمام، محافظهکارانه و مشارکتگرا با مؤلفههای مدّنظر سارا میلز همخوانی دارد. در سطح گفتمان نیز تعدد شخصیتهای زن، زاویۀ دید سوم شخص، متن روایی و راویگری نویسنده، اشاره به پیشینۀ خانوادگی، جایگاه اجتماعی زنان، اشاره به بحرانهای عاطفی و هویتی در زندگی زنان دیده شد. بسامد قابلتوجه حضور شخصیتهای زن در جریان پیشبرد روایات، نوستالژی، آداب و رسوم و خرافات، امید و انتظار از نمودهای مؤلفههای مورد بحث به شمار میروند.