فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشک‌دارها، یکی از مهم‌ترین مشخصه‌های ساختاری در توده‌های طبیعی محسوب می‌شوند که آگاهی از فرایندهای مرتبط با آن‌ها در شناخت روند تکامل و تحول توده‌های جنگلی ضروری است. پژوهش پیش‌رو با هدف برآورد مشخصه‌های کمی و کیفی خشک‌دارها در مرحله تحولی افزایش حجم در توده‌های کمتردست‌خوره راش در جنگل خیرود نوشهر انجام شد. به‌این‌منظور، سه قطعه‌نمونه یک هکتاری که دارای ویژگی‌های این مرحله بودند، انتخاب شدند و گونه، قطر، ارتفاع، شکل و درجه پوسیدگی خشک‌دارهای موجود در آن‌ها آماربرداری صددرصد شد. حجم کل خشک‌دارها در قطعه‌نمونه‌های مورد مطالعه 97/87 متر مکعب به‌دست آمد. 8/32 درصد خشک‌دار‌ها به‌شکل سرپا و 2/67 درصد دیگر به‌شکل افتاده بودند. بیشترین (86 درصد) و کمترین (شش درصد) تعداد خشک‌دارها به‌ترتیب متعلق به راش و توسکا بودند. 8/73 درصد از تعداد کل خشک‌دارهای اندازه‌گیری‌شده در درجه‌های پوسیدگی ابتدایی و 2/26 درصد دیگر در درجه‌های پیشرفته پوسیدگی قرار داشتند. بیشترین فراوانی خشک‌دارها به‌ترتیب متعلق به طبقه‌های کم‌قطر، بسیار قطور، میان‌قطر و قطور بودند. بیشترین و کمترین نرخ مرگ‌ومیر نیز به‌ترتیب در طبقه‌های کم‌قطر و قطور مشاهده شد. میانگین حجم خشک‌دارها بین طبقه‌های قطری مختلف، اختلاف معنی‌داری داشتند. به‌طورکلی، پیشنهاد می‌شود که به‌منظور شناسایی تغییرات ساختار توده در طی زمان و بررسی پویایی خشک‌دارها در مرحله تحولی افزایش حجم، توده‌های مورد مطالعه در این پژوهش در سال‌های آینده نیز پایش شوند.