فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور ارزیابی تفاوت‌های رویشی و ریخت‌شناختی سفیدپلت‌ (Populus caspica Bornm.) در 15 توده شاخص در سراسر جنگل‌های هیرکانی، سه درخت از هر توده انتخاب شد. در اسفند‌ماه 1395، قلمه‌های یک‌ساله تهیه‌شده از این پایه‌ها در ایستگاه تحقیقات چمستان کاشته شدند. پس از یک سال، نهال‌ها کف‌بر شدند. در زمستان سال بعد، قلمه‌گیری از جست‌های یک‌ساله انجام گرفت. این قلمه‌ها در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار کاشته شدند. در ابتدای تیرماه، نمونه‌برداری از پنج برگ از هر نهال‌ متعلق به درختان هر توده انجام گرفت و 17 صفت ریخت‌شناسی و رویشی برگ‌ها همراه با قطر و ارتفاع نهال‌ها ثبت شدند. به‌منظور آنالیز داده‌ها از تحلیل خوشه‌ای، تجزیه واریانس دوطرفه و آزمون مقایسه میانگین دانکن استفاده شد. براساس نتایج تحلیل خوشه‌ای، ویژگی‌‌های ریخت‌شناسی و رویشی به چهار گروه تفکیک شدند. یافته‌ها نشان داد که قلمه‌های استان گلستان، بیشترین تنوع ریخت‌شناسی را داشتند. بیشینه و کمینه رویش قطری و ارتفاعی به‌ترتیب متعلق به قلمه‌های رستم‌آباد گیلان و جنگل گلستان بود، اما به‌دلیل حضور توده‌های مادری آن‌ها در مرز اقلیم خزری و ایرانی- تورانی، از نظر ویژگی‌های ریخت‌شناسی تعداد رگ‌برگ، عرض در 10 درصد طول برگ، بیشینه عرض برگ و عمق لوب، کمترین مقدار را در بین چهار گروه داشتند، بنابراین این ویژگی‌ها را می‌توان مشخصه ریخت‌شناسی سفیدپلت در مناطق مرزبوم (Ecotone) دانست. به‌طور کلی، مناطق مذکور به‌ویژه رستم‌آباد گیلان به‌دلیل رویش زیاد و تفاوت با ژنوتیپ‌های دیگر واقع در گسترشگاه سفیدپلت، ارزش حفاظتی قابل‌ملاحظه‌ای دارند و می‌توانند در برنامه‌های اصلاحی آینده استفاده شوند.