فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

   جمله در زبان فارسی از نظر معنا و مفهوم و نیز از نظر ساختار اقسامی دارد. از گذشته تاکنون نوعی از جمله‌ها را جملۀ معترضه نامیده‌اند. جملۀ معترضه کارکردهای گوناگون و ساخت‌های متفاوتی دارد. در این پژوهش با هدف یافتن انواع جملۀ معترضه در زبان فارسی معاصر، متون متنوع و متفاوتی انتخاب و مطالعه شد؛ سپس جمله‌های معترضه از این متون استخراج و ازنظر کارکرد دسته‌بندی گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که اهداف کاربردی این نوع جمله‌ها، محدود به دعا، نفرین، بدل و توضیح بیشتر نیست و انواع گسترده‌تر و متنوع‌تر، و اهداف بیشتری را شامل می‌شود. با توجه به جامعۀ آماری این پژوهش، با احتساب نقش‌های بلاغی اصلی و زیرمجموعه‌های آن‌ها، جملۀ معترضه با 49 هدف‌ و کارکرد در زبان فارسی امروز شناسایی شد. همچنین، بررسی‌ها نشان داد که اهمیت جمله‌های معترضه نسبت به متنی که در آن قرار گرفته‌اند یا نسبت به نوع کاربرد آن‌ها متفاوت است و در برخی متون مثل متون نمایشی، قابل حذف نیستند. به طور کلی حذف جمله‌های معترضه از متن، میزان آگاهی و درک مخاطب از جزئیات را کاهش می‌دهد و در مواردی حتی درک کامل عبارت را با مشکل مواجه می‌کند.