فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زبان روزنامه‍نگاری افغانستان از یک‍‍ونیم سده به این‍سو دگرگونی‍هایی را از سر گذرانده است. یکی از این‌ها دگرگونی معنایی واژگان از نوع "کاهش واژگانی"‌ است. در این پژوهش، دگرگونی معنایی واژه‍های زبان فارسی در شمس‍النهار (نخستین نشریۀ افغانستان) و مقایسۀ آن با هفت‌‍نامۀ کابل، یکی از نشریه‌ها متاخر، بررسی شده است. هدف این پژوهش نمایاندن نوع، بسامد دگرگونی معنایی از نوع کاهش واژگانی (متروک‌شدن یکی از معناهای واژه‌ها یا متروک‌شدن کامل آن‌ها) و دریافت عوامل این دگرگونی در واژه‌های مس‍النهار است. این پژوهشِ بنیادی به شیوۀ توصیفی و با استفاده از منابع کتاب‍خانه‌ای صورت گرفته است. توصیف و تحلیل داده‍ها نشان می‍دهد که بیشترین دگرگونی‍ها از نوع "متروک‌شدن کلی" واژ‌ه‌ها است. دلیل این دگرگونی‌ها، گرایش زبان فارسی از تکلف به‌ سادگی است. بررسی‌ها نشان می‍د‍هد که شماری از واژه‌های اردو در شمس‍النهار رایج بوده است. هم‌چنین کاربرد شماری از واژه‍های بالنسبه مهجور به‌ویژه واژه‌های عربی در شمس‍النهار نشان‌دهندۀ این است که در بازۀ زمانی نشر آن، استفاده از زبان متکلّفانه یا منشیانه در روزنامه‌نگاری بسیار رایج بوده است. در این تحقیق که برای نخستین بار به دگرگونی معنایی زبان فارسی در واژه‌های شمس‍النهار پرداخته شده است، نوع و بسامد دگرگونی معنایی واژه‌ها به‍صورت آماری نیز بیان شده است.