برنامه‌‌ریزی و ارزیابی طرح جنگل‌داری زوال بلوط با استفاده از فراکافت چهارچوب منطقی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جنگل‌داری، گروه جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 دانشیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 استادیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2021.353170.1979
چکیده

گستره زیادی از جنگل‌‌های زاگرس در دهه اخیر به پدیده زوال بلوط دچار شده‌اند. به‌دلیل نرخ انتشار سریع در بیماری زغالی بلوط و پیامدهای مخرب آن بر بوم‌‌سازگان‌‌های طبیعی باید طرح‌‌‌‌های جنگل‌داری ارائه شوند که در آن‌ها، فعالیت‌‌ها و فنون مدیریت جنگل‌‌های آلوده به این بیماری پیش‌‌بینی شده باشند. در پژوهش پیش‌رو از فراکافت چهارچوب منطقی (LFA) برای ارزیابی زوال بلوط در جنگل‌های ایلام و شناسایی مرتبط‌‌ترین معیارها برای برنامه‌‌ریزی و مدیریت در طرح‌‌های جنگل‌داری استفاده شد. برمبنای شیوه‌نامه LFA، شرایط محیطی طرح به‌منظور شناسایی مشکلات و درنتیجه، تهیه درخت مشکل واکاوی شد. عوامل مرتبط با زوال بلوط با مقایسه‌‌های جفتی طی فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی ارزیابی شدند و برمبنای آن‌ها، درخت هدف و ماتریس برنامه‌‌ریزی و نظارت ایجاد شدند. این ماتریس شامل هدف‌‌های کلی و عینی در سطح‌های راهبردی و راهکاری و نیز فعالیت‌‌ها و شاخص‌‌های کنترل بود. نتایج نشان داد که عوامل برونی شامل تغییر اقلیم و ضعف خاک و عوامل درونی شامل کهن‌‌سالی درختان، ناسازگاری با تغییر اقلیم و کمبود زادآوری به‌ترتیب بیشترین اهمیت را در زوال بلوط جنگل‌‌های ایلام دارند، بنابراین توصیه می‌‌شود که بیشترین توجه و تلاش مدیریت جنگل معطوف به ساماندهی این عوامل و به‌ویژه عامل‌‌های درونی شود. نتایج این پژوهش، الگویی را برای مدیران جنگل فراهم می‌‌کند تا با استفاده از آن برای طرح‏های جنگل‏داری، ماتریس برنامه‌‌ریزی و نظارت تهیه کنند.