فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گیلاس وحشی یا آلوکک (Cerasus avium (L.) Moench.) ازجمله گونه‌های در معرض خطر در ایران است. به همین دلیل، حفظ ذخیره ژنتیکی این گونه اهمیت زیادی دارد. ذخیره‌سازی در شرایط فراسرد، روشی بسیار کارآمد در نگهداری بلندمدت ژرم‌پلاسم گونه‌های گیاهی است. برای نگهداری بذرهای گیلاس وحشی در شرایط فراسرد ابتدا توسط اعمال تیمارهای مختلف و به‌منظور جلوگیری از کریستاله شدن آب آزاد و پاره شدن غشاء پلاسمایی در دمای فراسرد، آب‌گیری بذرها انجام شد. به همین منظور از پیش‌تیمارهای گلیسرول 30 درصد، محلول شیشه‌ای شدن و کاهش رطوبت بذر پیش از ورود به ازت مایع استفاده شد. بذرهای تیمارشده پس از خروج از ازت مایع در معرض شوک حرارتی قرار گرفتند. سپس، این ‌بذرها به‌همراه بذرهای شاهد از نظر زنده‌مانی و جوانه‌زنی بررسی شدند. در بین بذرهایی که در ازت مایع قرار گرفته بودند، بیشترین زنده‌مانی و درصد جوانه‌زنی در تیمار شاهد ازتی مشاهده شد. برخی تیمارهای فراسرد به‌علت اینکه موجب کاهش رطوبت بذر می‌شوند، کاهش ‌درصد جوانه‌زنی را در پی داشتند. بیشترین ‌درصد جوانه‌زنی (40 درصد) متعلق به بذرهایی بود که تحت هیچ‌گونه تیمار کاهش رطوبت قرار نگرفته بودند. این یافته نشان می‌دهد که مواد حفاظت فراسرد به جوانه‌زنی بذر آسیب می‌زنند. درنتیجه، مقدار رطوبت موجود در بذر، کمترین رطوبت مورد نیاز به‌منظور زنده‌مانی و جوانه‌زنی است و کم کردن رطوبت باعث آسیب به جنین بذر می‌شود. به‌این‌ترتیب، با استفاده از فناوری فراسرد و به‌کارگیری پیش‌تیمار بدون کاهش رطوبت، بذرهای گیلاس وحشی از چهار منطقه مختلف جمع‌آوری شدند و در بانک فراسرد مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور ذخیره شدند تا برای مدت طولانی حفظ شوند و از انقراض این گونه ارزشمند و منحصربه‌فرد جلوگیری شود.