فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 پژوهش پیش‌رو با هدف شناسایی پویایی ساختار توده‌های دست‌نخورده در جنگل‌های هیرکانی انجام شد. ابتدا، چهار رویشگاه در سه استان گیلان، مازندران و گلستان انتخاب شد و در هر رویشگاه سه قطعه‌نمونه یک هکتاری (درمجموع، 12 قطعه‌نمونه) در مراحل تحولی اولیه، بلوغ و تخریب درنظر گرفته شد. مرحله اول برداشت‌‌های ساختاری قطعه‌نمونه‌‌های فوق از اطلاعات سال 1387 استخراج شد و در سال 1397 داده‌‌های ساختاری در همان قطعه‌نمونه‌‌ها دوباره برداشت شدند، به‌طوری‌که قطر تمام پایه‌‌ها (قطر برابر سینه بیشتر از 7/5 سانتی‌‌متر) اندازه‌‌گیری شد. براساس نتایج، میانگین تعداد درختانی که به‌شکل طبیعی از توده حذف شده بودند، برای مراحل تحولی اولیه، بلوغ و تخریب به‌ترتیب 78، 48 و 31 اصله در هکتار (21/1، 16 و 12/6 درصد) به‌دست آمد. افزایش قطر متوسط توده نیز برای مراحل مذکور به‌ترتیب 3/2، 4/5 و 3/75 سانتی‌‌متر بود. در قطعه‌های مورد بررسی طی دوره 10‌ساله، بیشینه رویش در مرحله تحولی بلوغ با متوسط 101 متر مکعب در هکتار مشاهده شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده از مثلث ساختار، تمام توده‌‌ها در قسمت قطور قرار داشتند. طی دوره 10‌ساله در تمام قطعه‌نمونه‌ها (به‌جز مرحله‌های تحولی اولیه)، توده‌ها از حالت ناهمسال نامنظم دور شده بودند و جابه‌جایی اندکی در مثلث ساختار داشتند. درمجموع، می‌توان گفت پایش‌‌های دوره‌‌ای و جمع‌‌آوری اطلاعات از قطعه‌نمونه‌‌های دائمی جزء اصول اولیه حفظ و اصلاح توده‌‌ها هستند. شناسایی تغییرات ساختار طی زمان به‌عنوان پویایی مراحل تحولی توده‌‌ها به‌شمار می‌‌آید و جنگل‌شناسی نزدیک به طبیعت را ممکن می‌‌سازد.