مشخصههای روشنههای پوشش تاجی در جنگلهای راش (Fagus orientalis Lipsky) بهرهبرداریشده و شاهد
نویسندگان
1 استادیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
2 کارشناس، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران
3 کارشناس ارشد جنگلداری، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، گرگان، ایران
4 کارشناس، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
5 کارشناس، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
6 کارشناس، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران
7 کارشناس ارشد جنگلداری، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، گرگان، ایران
8 کارشناس ارشد جنگلداری، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران، نوشهر، ایران
doi
10.22092/ijfpr.2020.342773.1926چکیده
جنگلهای هیرکانی، بومسازگانهای نادر و منحصربهفردی هستند که حفظ و پایداری آنها ضروری است. روشنهها بهعنوان بخشی از یک فرایند کلی در ایجاد و تثبیت ساختار جنگلهای هیرکانی و پویایی جامعه آن نقش دارند. این پژوهش بهدنبال شناسایی اختلافهای احتمالی در مشخصههای روشنهها بین دو راشستان بهرهبرداریشده و شاهد است. برای این منظور، قطعههای 114 (شاهد) و 115 (بهرهبرداریشده) از سری یک طرح لیوان- بنفشتپه در استان گلستان برای مقایسه برخی از مشخصههای روشنه (نسبت سطح روشنهها به کل منطقههای مورد بررسی، توزیع فراوانی روشنهها در طبقههای مختلف سطح، تعداد روشنه در هکتار و وضعیت درختان روشنهساز) انتخاب شدند. در این قطعهها، همه روشنهها با سطح بیشتر از 100 متر مربع که درختان روشنهساز و یا کنده درخت در آنها موجود بود، شناسایی و ثبت شدند. نسبت سطح روشنهها به سطح منطقه مورد بررسی در قطعههای شاهد و بهرهبرداریشده بهترتیب 10/7 و 6/3 درصد بهدست آمد. متوسط تعداد روشنهها از 1/4 روشنه در هکتار در قطعه بهرهبرداریشده تا 2/9 در قطعه شاهد متغیر بود. الگوی پراکنش روشنهها تا فاصلههای 30 (بهرهبرداریشده) و 40 (شاهد) متری، تصادفی و پسازآن کپهای بود. اختلافهای دو قطعه موردنظر از نظر مشخصههای بررسیشده در روشنهها معنیدار نبودند که عدم تأثیر قابلتوجه مدیریت بر آنها را نشان میدهند. بهرغم عدم معنیداری اختلافهای بین دو قطعه که ناشی از شدت برداشت کم در قطعه بهرهبرداریشده بود، تنوع زیستی جنگلهای هیرکانی همواره باید مورد توجه باشد تا با مدیریت نادرست در معرض خطر قرار نگیرد. در غیر اینصورت ممکن است اثرات جبرانناپذیری بر بومسازگان قطعههای بهرهبرداریشده وارد شوند.
