ارزیابی خطر وضعیت بدن (پوسچر) در عملیات قطع درختان در جنگل‌کاری‌های صنوبر

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران

2 استادیار، گروه بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران

3 دکتری جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران

4 دانشجوی دکتری جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران

5 استاد، گروه جنگل‌داری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2020.351440.1946
چکیده

قطع درختان در جنگل‌کاری‌های صنوبر ایران اغلب با استفاده از اره‌موتوری انجام می‌شود. در ارتباط با چنین کار پرتحرک با اجزا کاری تکراری ضروری است تا فشارهای احتمالی بر سیستم اسکلتی- عضلانی کارگران، وضعیت‌های کاری بدن آن‌‌ها و سطح خطر این شغل مورد توجه قرار گیرد. در پژوهش پیش‌رو، اختلالات اسکلتی- عضلانی نه کارگر قطع جنگل‌کاری‌های صنوبر در منطقه شاندرمن استان گیلان با استفاده از پرسش‌نامه نوردیک بررسی شد. وضعیت‌های بدن (پوسچر) کارگران طی چهار ساعت کاری فیلم‌برداری شد. 4320 عکس به‌دست‌آمده از 55 وضعیت کاری بدن با استفاده از روش تجزیه‌وتحلیل وضعیت کاری اُواکو (Ovako Working Posture Analysing System: OWAS) ارزیابی شد. بر‌اساس نتایج، بیشترین ناراحتی گزارش‌شده بین کارگران مورد مطالعه مربوط به ناحیه کمر بود. شاخص خطر عملیات قطع، عدد به‌نسبت زیادی (251 = I) به‌دست آمد. ارزیابی وضعیت کاری بدن در هنگام اجرای بخش‌های مختلف قطع درخت نشان داد که بیشترین شاخص خطر به‌ترتیب متعلق به بن‌بری (313 = I)، بن‌زنی (303 = I)، سرشاخه‌‌زنی (295 = I) و تبدیل (281 = I) بودند. 41/56 درصد وضعیت‌های کاری بدن نیاز به رسیدگی فوری داشتند. کمر خمیده به جلو یا عقب، وضعیت ایستاده و هر دو زانو خمیده ، وضعیت هر دو دست پایین‌تر از حد شانه و وزن بار بین 20-10 کیلوگرم (کد 2142) شایع‌ترین مشکلات ارگونومیک در عملیات قطع درختان بودند. این یافته‌ها بیانگر لزوم ارائه راهکارهای آموزشی بین کارگران قطع هستند. در این ‌راستا، آموزش فنون و روش‌های مناسب قطع درختان و ایمنی کار توصیه می‌شود.