مقایسه مشخصه‌‌های کمی و کیفی زادآوری گونه‌‌های چوبی در جنگل‌‌های ارسباران با شرایط متفاوت دخالت انسانی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 نویسنده مسئول، استادیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، اهر، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2020.121958
چکیده

      پژوهش پیش‌رو با هدف کمی‌‌سازی اثر دخالت‌‌های انسانی بر وضعیت کمی و کیفی زادآوری طبیعی گونه‌‌ها در جنگل‌های ارسباران با تأکید بر گونه اوری (Quercus macranthera Fisch. & C. A. Mey. ex Hohen.) انجام شد. آماربرداری به‌روش خط‌نمونه و برداشت 90 قطعه‌نمونه دایره‌‌ای‌شکل با مساحت 14/3 متر‌‌ مربع انجام گرفت. در هر قطعه‌نمونه، فراوانی گونه‌‌ها، ارتفاع نهال، فرم رویشی، شادابی و منشأ زادآوری ثبت شد. براساس نتایج، زادآوری 11 گونه چوبی در منطقه وجود داشت که نسترن وحشی (Rosa canina L.) بیشترین و ازگیل (Mespilus germanica L.) کمترین درصد فراوانی را به‌خود اختصاص دادند. پنجاه و سه درصد نهال‌‌ها فرم رویشی انشعابی و 54 درصد از پایه‌‌های اوری، فرم رویشی میان‌‌رو داشتند. سهم نهال‌های شاداب از  کل نهال‌‌ها، 4/63 درصد بود. در 45 درصد از نهال‌‌های اوری، تاج کامل و شاداب مشاهده شد. همچنین، زادآوری 76 درصد پایه‌های همه گونه‌‌ها و نزدیک ‌به 70 درصد از پایه‌‌های اوری، منشأ دانه‌زاد داشتند. نتایج آزمون همبستگی نشان داد که با افزایش شدت دخالت‌های انسانی، فراوانی نهال‌های شاداب به‌شکل معنی‌داری کاهش می‌یابد و فرم رویشی چنگالی و نهال‌های با شادابی ضعیف زیاد می‌شوند. همچنین، با افزایش تخریب و دست‌خوردگی به زادآوری گونه‌های خرابه‌روی افزوده می‌شود، بنابراین برای حفاظت از جنگل‌‌های ارسباران، ضمانت بقای جنگل و افزایش زادآوری طبیعی باید کاهش شدت دخالت‌های انسانی مانند چرای دام و برداشت درختان در اولویت قرار گیرد.