انتخاب مسیرهای بهینه گردشگری شهری با بهره‌گیری از مدل‌های چیدمان فضا و تحلیل شبکه‌ای

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی دانشگاه آزاد تهران مرکزی

doi
چکیده

چگونگی تشخیص و انتخاب "مسیرهای بهینه گردشگری" می‌تواند در راستای ارتقای کیفیت فضاهای تاریخی، فرهنگی و تفریحی شهرها بسیار کارآمد و تأثیرگذار باشد. پژوهش حاضر با انتخاب شهر نایین –به‌عنوان یکی از شهرهای تاریخی و ارزشمند ایران که آثار و فضاهای تاریخی و فرهنگی بسیار مهمی را در خود جای داده است- تلاش دارد یکی از مسیرهای گردشگری تاریخی- فرهنگی در این شهر را به‌عنوان مسیر بهینه گردشگری در شهر نایین معرفی نماید. این پژوهش از نوع توسعه‌ای- کاربردی بوده، روش انجام آن توصیفی- تحلیلی است و داده‌های مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی و میدانی گردآوری شده‌اند. ابتدا برای مسیرهای بهینه گردشگری چهار معیار خدماتی، کالبدی- فضایی، فرهنگی و عملکردی تعریف و برای هر کدام از آن‌ها زیرمعیارهایی تبیین شدند: تأسیسات زیربنایی، خدمت رفاهی؛ کاربری، سیمای شهری، زیبایی، کیفیت، اختلاط، تنوع، کوتاهی، شبکه معابر، نزدیکی؛ هویت، قدمت، جاذبه و عناصر تاریخی؛ ایمنی و امنیت، پیوستگی، انعطاف‌پذیری. سپس از طریق تحلیل نقشه‌های محوری مسیرهای موجود و بررسی ساختار فضایی شهر -به دو صورت فراگیر و محلی- با استفاده از "روش‌ چیدمان فضا(Space Syntax)" و از سوی دیگر، تحلیل و رتبه‌بندی مسیرها بر اساس معیارها و زیرمعیاری مطرح‌شده با بهره‌گیری از "روش تحلیل شبکه‌ای(ANP)"، دو محور تاریخی- فرهنگی "دروازه پنجاهه تا دروازه کلوان" و "دروازه نوگاباد تا دروازه چهل‌دختران"، تحلیل، امتیازدهی و رتبه‌بندی شدند. از طریق جمع‌بندی برآیند تحلیل‌ها و رتبه‌ها، محور اول موردبررسی (مسیر دروازه پنجاهه تا دروازه کلوان) با کسب امتیاز بیشتر، به‌عنوان مسیر بهینه گردشگری شهر نایین انتخاب گردید.