ارزیابی برهم‌کنش‌های درون و بین‌‌گونه‌‌ای بنه (.Pistacia atlantica Desf) و بادام (.Amygdalus spp) با استفاده از تحلیل‌‌‌‌های مکانی در توده‌‌های آمیخته جنگل تحقیقاتی بنه در استان فارس

نویسندگان

1 دانشیار، گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 کارشناس ‌‌ارشد، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2020.121964
چکیده

برهم‌کنش‌های درون و بین‌‌گونه‌‌ای درختان، یکی از فرایندهای مهم در ایجاد ساختار مکانی جوامع گیاهی در مناطق نیمه‌‌خشک است که می‌‌تواند در مدیریت و احیا پوشش گیاهی این مناطق به‌‌کار رود، بنابراین پژوهش پیش‌‌رو با هدف بررسی الگوی مکانی بنه (.Pistacia atlantica Desf) و بادام (.Amygdalus spp) و شناسایی برهم‌کنش آن‌ها در جنگل تحقیقاتی بنه استان فارس انجام شد. در دو قطعه‌‌نمونه با ابعاد 150 × 150 متر مربع، موقعیت مکانی 798 پایه از دو گونه به‌‌همراه دو قطر عمودبر‌هم تاج آن‌ها اندازه‌‌گیری شد. شکل‌‌های تک و دومتغیره تابع‌های g، O-ring، D و kmm برای تشریح الگوی مکانی این گونه‌‌ها استفاده شدند. نتایج با تأیید ناهمگنی توزیع گونه‌‌ها نشان دادند که بنه، انبوهی کمتر و میانگین مساحت تاج بیشتری داشت. همچنین، بنه و بادام در کپه‌‌های آمیخته قرار داشتند، اگرچه برهم‌کنش مثبت همگونه‌‌ها قوی‌‌تر از دگرگونه‌‌ها بود. در مقیاس کوچک، تجمع افراد همگونه نزدیک ‎به دوبرابر تجمع افراد دگرگونه بود. برهم‌کنش مثبت همگونه‌‌ها باعث بروز رقابت درون‌‌گونه‌‌ای شدید شد که بر اندازه مساحت تاج همگونه، اثر منفی معنی‌دار داشت (0/5 > p ) و مقدار آن در بادام بیشتر از بنه (در فاصله سه متری همگونه، مساحت تاج بادام 60 درصد و بنه 20 درصد کمتر از میانگین) بود. به‌‌طور کلی، این پژوهش نشان داد که در منطقه مورد مطالعه بین بنه و بادام، رابطه همیاری وجود دارد که می‌‌تواند به‌دلیل اثر تسهیل‌‌کنندگی بین آن‌ها باشد. نتایج کمی این پژوهش را می‌توان در اقدامات جنگل‌شناسی مانند درخت‌‌کاری به‌‌‌‌کار برد.