زیباییشناسی فراهنجاریهای نحوی در سوره مبارکه «توبه»
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا همدان
2 دانشجو دکترا زبان و ادبیات عربی
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا همدان
doi
چکیده
فراهنجاری، یکی از اصطلاحات متدوال در سبکشناسی است که در نتیجه خروج از نُرمِ (norm) عادی زبان به وجود میآید. این پدیده در لایههای «آوایی»، «نحوی»، «واژگانی» و «معنایی» رخ میدهد، اما مقاله حاضر، پدیده فراهنجاری نحوی «اللانحوی»، را مورد بررسی قرار داده است. مقصود از فراهنجاری نحوی یعنی خروج از قوانین حاکم بر نحو زبان هنجار و از آنجا که «تناوب»، «تضمین» و «التفات» پدیدههایی پر بسامد در سوره مبارکه توبه هستند و منجر به «ادبیت» یک اثر ادبی میشوند؛ لذا مقاله حاضر تلاش کرده است تا با روش سبکشناسی و شیوه توصیفی – تحلیلی، این سه پدیده را مورد بررسی قرار دهد. هدف اصلی از نگاشتن این مقاله، بیان زیباییشناسی و اغراض دلالی این سه پدیده هنجارگریز است. برآیند این جستار حاکی از آن است که تضمین نحوی در مقایسه با تناوب و التفات از بسامد بیشتری برخوردار بوده و زیباییشناسی آن علاوه بر تکرارزدایی، ایجاز در اسلوب و شمولیت در معناست. همچنین در این سوره مبارکه سه نوع التفات (معجمی، ضمائر و عددی) به کار رفته است که اغراضی چون تاکید، تکرارزدایی و جلب توجه مخاطب را موجب شده است.