بینامتنیّت واژگان و مفاهیم قرآنی در منظومهی ویس و رامین
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری
2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشکدهی علوم انسانی دانشگاه حکیم سبزواری
doi
چکیده
ویس و رامین فخرالدّین اسعد گرگانی منظومهای است رئالیستی و مبتنی بر داستانی کهن، بازمانده از روزگار اشکانیان به زبان پهلوی که در قرن پنجم هـ . ق. منظوم گشت. از آنجاییکه این منظومه مربوط به دوران پیش از اسلام است، چندان انتظار نمیرود که در آن به مفاهیم قرآنی اشاره شدهباشد؛ در حالی که شاعر در آن از واژگان و مفاهیم قرآن کریم در تبیین گزارهها و نظم ابیات بهوفور بهره گرفتهاست. پژوهش حاضر بر آن است تا منظومهی مذکور را براساس پیوندش با آیات و مضامین قرآنی و برپایهی نظریّهی بینامتنی مورد نقد و بررسی قرار دهد. شیوهی پژوهش براساس روش تحلیلی- توصیفی است و مبانی نظریِ آن نیز بر پایهی آرای نظریّهپردازان بینامتنی است تا افزون بر نشاندادن ساختار منسجم ابیات، آشکار گردد که شاعر با چه ترفندهای ادبیای، این مضامینِ وحیانی را در مثنوی خویش بهکاربردهاست. برآیند تحقیق حاکی از آن است که با وجود ادبیّات خاصّ غنایی حاکم بر متن و جلوهگری عشق و غنا در آن، شاعر تحت تأثیر حقایق قرآنی و عقاید اسلامی، از گزارههای قرآنی بهطور مشهودی بهره بردهاست؛ بهگونهای که این اثر را افزون بر منظومهای غنایی، به مجموعهای از باورهای اسلامی و دینی شاعر در ذهن مخاطب جلوهگر میسازد.