تحلیل مبانی زبان تمثیلی قرآن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث جامعۀ المصطفی العالمیۀ.
4 استادیار گروه تفسیر دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم.
doi
چکیده
یکی از شاخههای زبان قرآن، زبان تمثیلی در برخی از گزارههای قرآنی است. مراد از تمثیلی بودن زبان قرآن بیان حقایق قرآن در قالبی ادبی و هنری است. ارائه این نوع زبان، خیالبافی و توهّم نیست. در این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس دادهها و اطلاعات حاصل از مطالعات کتابخانهای، روشن میگردد که تمام حقایق قرآن معرفتبخش و واقعنما است و هیچگونه خیالبافی و کذبی در بیان گزارههای قرآن وجود ندارد. همچنین به این سوال پاسخ می دهد که زبان تمثیلی قرآن دارای چه اصول و مبانی است؟ که در این جستار بر اساس این پژوهش، مبانی زبان تمثیلی قرآن همچون: گذر از تنگنای معنای حقیقی؛ نیازمندی به دلیل و قرینه؛ اشاره آیات قرآن به ماورای آن؛ چندمعنایی در آیات قرآن؛ سازگاری با ضوابط قطعی عقلی و شرعی مورد تحلیل و بررسی قرار میگیرد. اگر مبانی نظریه زبان تمثیلی قرآن به گونهای دقیق و درست تبیین گردد، زمینه مناسبی برای دستیابی به تفسیر درست آیات قرآن فراهم خواهد شد؛ لذا بررسی زبان تمثیلی قرآن و مبانی و لوازم آن به شدّت ضروری مینماید و نتایجی که از این بررسی به دست میآید این است که نه تنها تمثیل در قرآن تخیل و کذب نیست بلکه ثابت میکند که گزارههای قرآن واقعگرا و معرفت بخش است؛ حقایقی را در قالب زبانی ادبی و هنری بیان میکند که در عین اشاره به معنای عمیق و باطنی، هم زمان به معنای سطحی و ظاهری نیز اشاره دارد.