اثر استراتژیهای توجه تمرکز بر حاشیه پایداری راه رفتن زنان سالمند بعد از اعمال اغتشاش تعادلی
نویسندگان
1 استادیار - دانشگاه یزد محقق - هسته علمی سامانه های پشتیبان در توسعه سلامت
2 دانشگاه یزد
doi
10.22041/ijbme.2026.2082508.2017چکیده
افزایش سن با کاهش ثبات پاسچر و اختلالات راهرفتن همراه است و خطر زمینخوردن را در سالمندان افزایش میدهد. مطالعات کنترل و یادگیری حرکتی نشان میدهند که راهبردهای تمرکز توجه میتوانند عملکرد حرکتی و تعادل را تحت تأثیر قرار دهند. هدف این پژوهش بررسی اثر سه رویکرد توجهی شامل تمرکز درونی، تمرکز بیرونی و راهرفتن عادی بر پایداری دینامیکی راهرفتن زنان سالمند پس از عبور از مانع بود. نوزده زن سالمند سالم (میانگین سن: 4/6±7/60 سال) در مطالعه شرکت کردند. شرکتکنندگان مسیر پنجمتری را در سه شرایط یادشده طی کردند. مانعی به ارتفاع ۳۰ سانتیمتر در فاصله دو متری از شروع مسیر قرار گرفت و دادههای سینماتیکی پس از عبور از مانع با استفاده از سامانه اوپنکپ ثبت شد. برای ارزیابی تعادل دینامیکی، از شاخص حاشیه پایداری بهعنوان معیار معتبر پایداری راهرفتن استفاده شد. پارامترهای مربوط به مرکز جرم و پایه اتکا با استفاده از مدل اسکلتیعضلانی مقیاسبندیشده در نرمافزار اوپنسیم استخراج و محاسبات نهایی در نرمافزار متلب انجام شد. در نهایت، دو مؤلفه قدامی–خلفی و داخلی–خارجی حاشیه پایداری محاسبه گردید. تحلیل آماری با استفاده از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام شد. نتایج نشان داد تمرکز توجه بیرونی بهطور معناداری موجب افزایش پایداری دینامیکی در جهت قدامی–خلفی نسبت به تمرکز درونی میشود (01/0 = p) همچنین، مقایسه بین راهرفتن عادی و تمرکز درونی نزدیک به سطح معناداری بود (07/0 = p)، اما در جهت داخلی–خارجی تفاوت معناداری مشاهده نشد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد تمرکز بیرونی میتواند پس از یک چالش تعادلی، پایداری راهرفتن زنان سالمند را بهبود دهد، در حالیکه تمرکز درونی ممکن است این پایداری را مختل کند. بنابراین، توصیه میشود در برنامههای توانبخشی و پیشگیری از سقوط، از راهبردهای مبتنی بر تمرکز بیرونی استفاده شده و از دستورالعملهای توجه درونی پرهیز شود.