سامانه‌ی مفهومی شناسائی نشانه‌های ضعیف فناوری

نویسندگان

1 دانشگاه عالی دفاع ملی، پژوهشکده آماد، فناوری و عرصه های نوپدید، تهران، ایران

2 استاد، دانشگاه عالی دفاعی ملی، تهران، ایران

doi
10.30479/jfs.2023.18708.1478
چکیده

هدف: در این پژوهش کمک به توسعه‌ی ابعاد سیستمیِ شناسائی «نشانه‌های ضعیف» مورد توجه بوده‌است. بر این اساس در چهارچوب نظری سیستم‌های اجتماعی-فنی و تلفیق روش‌شناسی سیستم‌های نرم و سیستم‌های مانا، طراحی مفهومی سامانه‌ی شناسائی نشانه‌های ضعیف تغییر در حوزه‌ی فناوری در یکی از سازمان‌های دولتی ایران، مطالعه شده‌است. روش: این پژوهش از حیث روش‌شناسی یک پژوهش کیفی و با توجه به مورد مطالعاتی منتخب در این تحقیق یک پژوهش کاربردی-توسعه‌ای محسوب می‌شود. در این پژوهش بر پایه‌ی روش‌شناسی ترکیبی مینجرز از روش‌شناسی ترکیبی SSM-VSM در طراحی سامانه‌ اجتماعی-فنی شناسائی نشانه‌های ضعیف بهره گرفته‌شد. از روش‌های کتابخانه‌ای و روش‌های خبرگانی، مصاحبه عمیق و پانل خبرگان جهت گردآوری داده‌های کیفی و همچنین از رویکرد چارِت به عنوان رویکرد تکاملی در طراحی، استفاده شد.یافته‌ها: اهمیت و جایگاه راهبردی «نشانه‌های ضعیف» در سازمان‌های ایرانی مغفول است و مدیران ایرانی در تصمیم‌گیری‌های راهبردی، کم‌تر به شناسائی نشانه‌های ضعیف و تحلیل پیامدهای آن متکی هستند. سازمان‌های ایرانی برای شناسائی نشانه‌های ضعیف نیازمند توسعه و تقویت زیرساخت‌‌های اجتماعی-فنی هستند و براین اساس طرح مفهومیِ ساختاری، کارکردی و فرآیندی سامانه در این پژوهش ارائه شده‌است. نتیجه‌گیری: شناسائی و اکتشاف نشانه‌های ضعیف تغییر علاوه بر رویکردهای ماشینی یعنی توسعه‌ی هوش مصنوعی و یادگیری عمیق، بطور بنیادین و اساسی نیازمند توسعه و بکارگیری شبکه‌ی خبرگانی متشکل از شبکه‌ی رسمی و مجازی در سازمان‌های ایرانی است. دیده‌بانی فناوری مستلزم توسعه‌ و تقویت زیرساخت‌های سیستمی و بویژه سیستم‌های اجتماعی-فنی است.