بـررسـی تـأثیـر داستـان هـای قـرآنـی بر افسانه های عاشقانۀ لری بر مبنای نظریۀ ترامتنیّت ژنت
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شیراز
2 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شیراز
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شیراز
doi
چکیده
ارتباط متنی با متنهای دیگر از موضوعهایی مهم است که ساختارگرایی و پساختارگرایی به آن میپردازد. ژنت در ترامتنیّت به بررسی تأثیرات یک متنِ اساس به عنوان پیشمتن بر متن یا متنهای دیگر(بیشمتن) میپردازد. نظریۀ ترامتنیّت بهرهگیری متون از یکدیگر را براساس پنج نوع رابطۀ بینامتنیّت، فرامتنیّت، پیرامتنیّت، سرمتنیّت و بیشمتنیّت میداند. در این مقاله به بررسی تأثیر داستانهای قرآنی بر افسانههای عاشقانهی لری بر مبنای نظریۀ ترامتنیّت ژنت پرداخته میشود. هدف پژوهش نشان دادن چگونگی تأثیرپذیری افسانههای لری(بیشمتن) از داستانهای قرآنی(پیشمتن) از منظر بینامتنیّت و بیشمتنیّت و بررسی دلایل شکلگیری رابطۀ فرامتنی افسانهها با داستانهای قرآنی است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. خواننده با مطالعۀ این مقاله در مییابد که افسانههای عاشقانۀ لری با داستانهای قرآنی رابطۀ بینامتنی صریح و بیشمتنیّت از نوع همانگونگی و تراگونگی با روش گشتار کمی و کاربردی دارند. همچنین به دلیل ماندگاری باورهای اسطورهای در حافظۀ جمعی مردم، برخی افسانهها رابطۀ فرامتنی با داستانهای قرآنی دارند. شایان یاد است که برخی از افسانهها ممکن است فقط یک رابطه با داستانهای قرآنی داشتهباشند، ولی برخی افسانهها هر سه نوع ارتباط را با داستانهای قرآنی داشته باشند.