روشنفکران از منظر عبدالوهاب بیاتی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران

2 دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران

3 استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سید جمال الدین اسدآبادی

doi
10.29252/jalc.2021.221059.1021
چکیده

گرایش به ادب رئالیستی که پیامد جنگ جهانی دوم بود شاعران را با توجه به هدفی که در سرودن اشعار دارند در دو مسیر متفاوت قرار می‌دهد؛ عده‌ای با گرایش به اشعار توصیفی دنبال کنندۀ هدفی اجتماعی بوده و تصویرگر وقایع بیرون هستند و میزان تأثیرپذیری مخاطبان این اشعار تنها براساس همین وقایع موجود در جهان بیرونی است نه آنچنانکه شاعر می‌خواهد. دستۀ دیگر با گرایش به نوعی ادبیات خطابی در راستای افزایش سطح شعور سیاسی مردم و ایجاد نوعی خودآگاهی در میان اقشار مختلف جامعه گام برداشتند. روشنفکران و به ویژه شاعران روشنفکر به عنوان نهاد آگاه جامعه مدنی افرادی هستند که با قرار گرفتن در خدمت خرد انتقادی در جهت ایجاد تعادل در جامعه و روشنگری ارزش‌ها، در مقابل جامعۀ خویش ایفای نقش می‌کنند. از جمله این شاعران روشنفکران متعهد عبدالوهاب البیاتی است. وی با ارتباط دادن گذشته به تجربۀ حاضر سعی در ایجاد نوعی هارمونی فکری دارد تا انسان را به تأمّل بیشتر نسبت به جایگاه خود در میان اجتماع بزرگ انسانی وادار کند. در این پژوهش نویسنده با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخ به پرسش‌های اساسی در سه محور چیستی نقش روشنفکران، چرایی وجود آنها در جامعه و ویژگی‌های روشنفکر متعهد و غیر متعهد از دیدگاه این شاعر معاصر است؛ نتایج پژوهش نشان می‎دهد که عبدالوهاب البیاتی با درکی درست از نقش روشنفکران در جامعه در پی رواج ارزش‌های والای بشری و گسترش اندیشه های آرمانخواهی و ستیز علیه فاصلۀ طبقاتی، خواستار پی ریزی جامعه ای مبتنی بر عدالت و عشق است.