تقابل «حذف و ارجاع ضمیر» به عنوان مولفه های انسجام متن بر اساس رویکرد متن پژوهی (مطالعه موردی داستان حضرت موسی در سوره ی طه)
نویسندگان
1 دانشیار گروه عربی دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان
3 استاد گروه عربی دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
این پژوهش به بررسی تقابل «حذف و ارجاع ضمیر» به عنوان مولفههای انسجام متن در داستان حضرت موسی میپردازد؛ با این رویکرد که متن تنها ساختاری لغوی و متشکل از توالی جملهها نیست، بلکه عبارت است از کنش متقابل میان گوینده و شنونده که از طریق متن و به وسیله ابزارهای نحوی و معنایی تکوین مییابد و این ابزارهای نحوی جایگاه مهمی در تشکیل متن دارند؛ خواه از نظر ساختار سطحی (تماسک) و خواه از نظر ساختار مفهومی (انسجام). لذا پژوهش حاضر با رویکردی به زبانشناسی متن به بررسی سورهی طه میپردازد تا اثر ارجاع ضمیر و وحدت موضوع را در کاهش نقش حذف و در نتیجه انسجام متنی این سوره مشخص کند. از آنجا که زبان شناسی جمله، با تمرکزش بر روی مفردات در جمله نمیتواند پدیدهی حذف را به خوبی بررسی و تبیین نماید، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر اسناد کتابخانهای بر کارکرد ضمیر و ارجاعات آن در متن متمرکز میشود تا میزان کارایی ضمیر در انسجام متن و کاهش نقش حذف را با رویکردی زبانشناسانه به متن در سورهی طه مشخص نماید. یافتههای تحقیق با تکیه بر آمار حاکی از آن است که وحدت موضوع در سوره و بهرهگیری زیاد از ارجاعات به وسیلهی ضمیر با بسامدی بالا در انسجام متن نقش مهمی دارند و باعث کاهش نقش پدیدهی حذف در سورهی طه گردیده است. نقش حذف در انسجام این سوره 3 درصد و نقش ضمیر 97 درصد بوده است.
