پیش‌بینی سبک هویت و کجروی بر اساس اعتیاد به فضای مجازی در دختران نوجوان

نویسندگان

1 دانشگاه علم و صنعت ایران

2 دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.48310/edu.2026.19508.1562
چکیده

با توجه به گسترش استفاده از فضای مجازی و پیامدهای بالقوه آن بر تحول هویت و رفتارهای نوجوانان، این پژوهش با هدف پیش‌بینی سبک هویت و کجروی بر اساس مؤلفه‌های اعتیاد به فضای مجازی در دختران نوجوان انجام شد. این مطالعه از نوع همبستگی با طرح پیش‌بینی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دوم در سال تحصیلی 1404-1403 بود که از بین آنها 350 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای از مناطق مختلف تهران انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های اعتیاد به فضای مجازیمبتنی بر موبایل (خواجه احمدی و همکاران، 1395)، پرسشنامه سبک هویت برزونسکی (ISI) (وایت و همکاران، 1998؛ هنجاریابی جوکار و حسین چاری، 1380) و پرسشنامه سنجش کجروی دختران نوجوان (پور قاضی و همکاران، 1401) بود. داده‌ها با استفاده از رگرسیون چندگانه در نرم‌افزار SPSS-28 تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که مدل رگرسیون برای پیش‌بینی ترکیب سبک هویت و کجروی معنادار است. از بین مؤلفه‌های اعتیاد به فضای مجازی، مؤلفه‌های عملکرد فردی (β = 0.241, p < 0.01) و روابط اجتماعی (β = 0.21, p < 0.01) به صورت مثبت و معنادار و مؤلفه مدیریت زمان (β = -0.09, p < 0.05) به صورت منفی و معنادار توانستند متغیر ملاک را پیش‌بینی کنند. با توجه به یافته‌ها، به نظر می‌رسد اعتیاد به فضای مجازی می‌تواند سهم قابل توجهی در تبیین سبک هویت و کجروی در دختران نوجوان داشته باشد. طراحی برنامه‌های آموزشی سواد رسانه‌ای و تقویت خدمات مشاوره‌ای مدرسه محور می‌تواند در کاهش پیامدهای منفی اعتیاد به فضای مجازی مؤثر باشد.