اثربخشی آموزش فلسفه بر جرأت‌ورزی و استدلال منطقی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی

نویسندگان

1 دانشگاه یزد

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3

doi
10.48310/edu.2026.21291.1579
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فلسفه بر جرأت‌ورزی و استدلال منطقی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی شهر رشت انجام شد. روش پژوهش شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه ششم شهر رشت در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از میان مدارس شهر رشت، مدرسه‌ی 12 بهمن به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد. ابتدا 60 نفر از دانش‌آموزان به‌روش غربالگری مورد سنجش قرار گرفتند، سپس ۴۰ نفر که پایین‌ترین نمره‌ها را در پیش‌آزمون به‌دست آوردند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر کدام ۲۰ نفر) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ی جرأت‌ورزی گمبریل و ریچی (1975) و پرسشنامه‌ی استدلال منطقی کمبر (2000) بود. داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک‌متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که آموزش فلسفه برای کودکان (فبک) به‌طور معناداری موجب افزایش جرأت‌ورزی و بهبود استدلال منطقی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد. بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان گفت که اجرای برنامه‌ی فلسفه برای کودکان می‌تواند بر رشد جرأت‌ورزی و استدلال منطقی در دانش‌آموزان تأثیر بگذارد. با توجه به یافته های پژوهش، پیشنهاد می‌شود که بر اساس اصول حاکم بر طرح فلسفه برای کودکان، در محتوای کتب درسی دوره ابتدایی بازنگری شده و جهت توانمندسازی مهارت‌های حرفه‌ای آموزگاران و مربیان، مهارت‌های تسهیل‌گری به‌کار رفته در طرح فبک به آنها آموخته شود.