واکاوی نظریه شناسایی صلاحیت اختصاصی برخی وکلا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشکده حقوق دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد حقوق کیفری اطفال و نوجوانان، دانشگاه علوم قضایی، تهران، ایران

3 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22106/jlj.2025.2023441.5839
چکیده

حکم مذکور در تبصره ماده 48 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ از نوآوری‌های قانون‌گذار و به منزله ظهور نظریه‌ای نوین در حقوق ایران با عنوان «شناسایی صلاحیت اختصاصی وکلا» است. با این تبصره، صلاحیتی بر وکیل بار شد که طرح انتقادهایی از منظر حقوقی، سیاسی و حتی شرعی و فقهی را در پی داشت. پرسش اصلی این است که وکلای مورد تایید رئیس قوه قضاییه در این تبصره، باید واجد چه ویژگی‌هایی باشند و این تبصره با مباحث زیربنایی دادرسی عادلانه تا چه حد مطابقت دارد. در این خصوص دو نظریه ارائه شده است که یکی از اساس ثبوت، این نوع شناسایی صلاحیت را مردود می‌داند و نظریه دوم، ضمن موافقت با صلاحیت اختصاصی، بر نحوه اعمال آن ایرادهایی را وارد می‌کند. این نوشتار با بررسی دو نظریه پیش‌گفته، نتیجه می‌گیرد که رعایت مختصات دادرسی عادلانه منوط به اعمال معیارهای عینی است و لازم است با  احصاء نواقص، خلاء‌ها و تعارض‌های ناشی از حکم این تبصره، در جهت شفافیت و عدالت گام برداشت. مقاله  هم‌چنین شاخص‌های عینی غیر قابل تردید در صلاحیت اختصاصی وکلا را پیشنهاد می‌دهد.