عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر بروز نزاع‌های دسته‌جمعی: مطالعه موردی شهرستان شهریار

نویسندگان

1 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22106/jlj.2025.2052089.6194
چکیده

نزاع‌های دسته‌جمعی به ‌عنوان یکی از پدیده‌های‌ خشونت اجتماعی، تحت ‌تأثیر عوامل ‌گوناگونی قرار دارند که بررسی آن‌ها می‌تواند به پیشگیری و کاهش این رفتارها کمک کند. پژوهش ‌حاضر با تأکید بر عوامل ‌اجتماعی و فرهنگی، به بررسی نقش بی‌سازمانی‌ اجتماعی، فشارهای‌ ساختاری، خرده‌فرهنگ‌های خشونت‌زا و کنترل‌ اجتماعی در شکل‌گیری نزاع‌های دسته‌جمعی در شهرستان‌ شهریار پرداخته است. این مطالعه از روش‌تحقیق کمی بهره گرفته و داده‌های لازم از 384 مرد بالای هجده سال گردآوری شده است. ابزار گردآوری ‌داده‌ها پرسش‌نامه‌ای بود که روایی آن از طریق روایی ‌صوری و هم‌گرا و پایایی آن با ضریب آلفای ‌کرونباخ و پایایی ‌ترکیبی تأیید شد و تحلیل ‌داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار پی ال اس و روش معادلات ‌ساختاری انجام‌ گرفت. پرسش‌ اصلی این پژوهش، ارتباط بین ساختار اجتماعی و بروز نزاع‌های جمعی در شهرستان شهریار و چگونگی تاثیرگذاری فرایند اجتماعی شدن بر مشارکت افراد در نزاع‌های جمعی است. یافته‌های‌ پژوهش نشان ‌داد که بی‌سازمانی ‌اجتماعی، فشارهای ساختاری و خرده‌فرهنگ‌های مشوق‌ خشونت، ارتباطی مثبت و معنادار با افزایش این پدیده دارند. در مقابل، کنترل‌ اجتماعی به عنوان عاملی ‌بازدارنده، رابطه‌ای منفی و معنادار با وقوع نزاع‌های دسته‌جمعی نشان داد. اصلاح شرایط اجتماعی، کاهش بی‌سازمانی اجتماعی و فشارهای ‌ساختاری و تقویت نهادهای کنترل اجتماعی می‌تواند به کاهش رفتارهای‌ خشونت‌آمیز و نزاع‌های دسته‌جمعی کمک کند. این پژوهش بر اهمیت سیاست‌گذاری اجتماعی و مشارکت ‌فعال جامعه در مدیریت و کنترل این نوع خشونت‌ها تأکید دارد.