فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بخشی از جنگل‌های راش (Fagus orientalis Lipsky) ناحیه هیرکانی بر روی گستره‌ای از خاک‌ها در یک ردیف پستی‌وبلندی با ساختارهای یال و دره به‌نام کاتنا توسعه یافته‌اند. به‌­طور کلی، توپوگرافی و تغییر موقعیت شیب بر مشخصه‌های خاک و پراکنش گونه‌های گیاهی تأثیر می‌گذارند. پژوهش پیش‌‌رو در دو توده ‌‌بهره‌‌برداری‌شده و بهره‌برداری‌نشده راش با هدف مقایسه تغییرپذیری مشخصه‌های خاک در طول کاتناهای V شکل در جنگل اسالم انجام شد. در هر توده، سه ساختار کاتنا بررسی شد. نمونه‌های خاک (از مرکز و چهارگوشه قطعه‌نمونه‌های 400 متر مربعی در امتداد هر کاتنا و موقعیت‌های شیب) از سه عمق صفر تا 10، 10 تا 20 و 20 تا 30 سانتی‌متری تهیه شدند. با آمیختن آن‌ها، یک نمونه واحد برای هر عمق و موقعیت شیب استخراج شد. نمونه‌های خاک از هر عمق به‌منظور مطالعه مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی به آزمایشگاه انتقال داده شدند. مطابق نتایج، تغییرپذیری مشخصه‌های مختلف خاک، بیشتر متأثر از عمق‌های مختلف و نوع مدیریت‌ توده‌های جنگلی بود و کمتر از موقعیت‌های مختلف شیب کاتنا تأثیر گرفتند. بیشترین مقدار pH و Ec در توده‌‌ بهره‌‌برداری‌شده، بیشترین مقدار فسفر در توده ‌‌بهره‌‌برداری‌نشده و بیشترین مقدار پتاسیم نیز در موقعیت پنجه شیب اندازه‌‌گیری شد. پتاسیم قابل‌ جذب تنها متغیری بود که در اثر متقابل مدیریت، موقعیت شیب و عمق خاک، اختلاف معنی‌‌داری داشت. در بیان کلی، موقعیت‌‌های پای و پنجه شیب، خاک‌‌های مغذی‌‌تری داشتند. این موضوع مـی‌‌توانـد ‌‌به‌‌دلیل پدیده آب‌شویی و فرسایش خاک از شیب‌‌های بالایی به موقعیـت‌‌هـای پـایینی شیب باشد.