نقدِ سبک‌‌شناسانه‌ی اشعار اجتماعی شیخ احمد وائلی (تحلیل زبانی)

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه تهران

doi
چکیده

سبک­شناسی یکی از شاخه­های نقدِ ادبی است که از دانش زبان­شناسی و بلاغت در تحلیل متن بهره می­جوید و در بررسی نقدی و ادبی، بر سه عنصر اصلی متن، نویسنده و مخاطب تکیه می­کند. این پژوهش که بر مبنای سبک­شناسی ساختارگرا مبتنی است، می­کوشد تا به کشف زوایای زبانیِ پنهان اشعار اجتماعی شیخ احمد وائلی بپردازد و از این منظر، اشعار وی در سطوح آوایی، لغوی و نحوی با شیوه­ی توصیفی-تحلیلی مورد کنکاش قرار گرفته است. نتایج این تحقیق نشان می­دهد که شاعر با استفاده از اوزان خفیف و سبک و نیز کاربرد زحاف­های فراوان، موسیقی اشعار خود را رونق بخشیده است و به ندرت از اوزان عروضی خارج می­شود، ضمن آنکه تکرار واژه و عبارت و به خصوص حرف ندا کلام او را آهنگین نموده است. در سطح لغوی، شاعر سعی دارد با فراخوانی میراث گذشته، مجد و عظمت گذشته را به مسلمانان یادآوری نماید، ضمن آنکه الهام گرفتن از طبیعت، باعث شده است اشعار او پویا و روان باشد. در سطح نحوی نیز شاعر سعی کرده است از کارکردهای مختلف جملاتِ اسمیّه و فعلیه بهترین بهره را ببرد، و در بسیاری از قصاید، حرف ندا را حذف می­کند.