موج جدید اسلام‌گرایی در جها عرب

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

2 عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

doi
10.30497/pk.2013.1426
چکیده

با وقوع جنبش­های مردمی اخیر در خاورمیانه و شمال آفریقا، بسیاری بر این باورندکه این موج ادامۀ امواج دموکراسی مطرح شده توسط ساموئل هانتینگتون است. وی باتقسیم بندی گذارهای دموکراسی در سه موج از 1820 تا کنون، به توصیف تاثیر پذیریاغلب نقاط جهان از این امواج می­پردازد و برخی تلاش دارند تحولات منطقه را دراینچارچوب تحلیل نمایند.این درحالی است که بیداری اسلامی چارچوبی متفاوت را برای فهم این تحولاتپیشنهاد می نماید. در این پژوهش ضمن تبییننقش حائز اهمّیت گرایش­های مذهبی در جهان عرب ذیلِ نظریۀ امواج اسلام خواهی، بهتحلیل انتقادی دیدگاه هانتینگتونپرداختهو وضعیت جهان عرب را تحلیلمی نماید. سوال اصلی این است: آیا می­توان جنبش­هایمنطقه را موج جدیدی ازدموکراسی خواهی دانست؟ یافته­های محققان دلالت بر آن دارد که تحولات مزبور به دلیلنقش موثر انقلاب اسلامی ایران، پیشینۀ اسلام­­گرایی و گرایش­های دینی در منطقه،گسترش مطالبات شهروندی، آگاهی سیاسی و مبارزه با استبداد،بیشتر با نظریه«مردم­سالاریدینی» تا امواج دموکراسی قابل درک و تحلیل است.موضوعی که نگارندگان از آن به موج جدیدِ اسلام خواهی تعبیر نموده­اند