مبانی روان شناختی آفرینش ادبی از نگاه عزالدین اسماعیل
نویسندگان
1 دانشجو
2 استاد گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
عزالدین اسماعیل از جمله ناقدانی است که با رویکرد روانشناختی در نقد ادبی معاصر عرب شناخته میشود و از جایگاه ویژهای برخوردار است. مهمترین اثر وی در این زمینه کتاب "التفسیر النفسی للأدب" است. مطالعات او در سه حوزهی تحلیل اثر ادبی، تحلیل شخصیت هنرمند و بررسی فرآیند ابداع اثر ادبی صورت گرفته است. از آنجا که امروزه مبانی روانشناختی موثر در فرآیند خلاقیت ادبی و همچنین تحلیل روانکاوانۀ شخصیت ادیب، در مطالعات نقد ادبی اهمیت ویژهای دارد، بررسی دیدگاههای عزالدین اسماعیل بهعنوان ناقد و ادیبی صاحبنظر در این خصوص ضروری مینماید. بهاین منظور این پژوهش کوشیده است تا با روش توصیفی-تحلیلی، دیدگاههای عزالدین اسماعیل را در این زمینه بررسی کند و به این سوال پاسخ دهد که از نظر عزالدین اسماعیل، محرکهای روانی تا چه حد در خلاقیت ادبی تاثیرگذارند؟ و تحلیل روانکاوانهی شخصیت ادبی از نظر وی چه فوایدی در بر دارد؟ نتیجه این پژوهش نشان داد که وی با استفاده از علم روانشناسی در نقد آثار ادبی به این باور رسیده است که برخی از محرکهای روانی همچون: نِوروز، خودشیفتگی، نبوغ، جنون، خیال و ... تا حدی در خلق اثر ادبی مؤثرند و از دیدگاه او، تحلیل شخصیت ادیب، به فهم اثر ادبی کمک میکند، بهطوری که مثلا، با تحلیل روانکاوانهی شخصیت شاعران قدیم عرب، میتوان به برخی از عوامل ضعف نوع ادبی نمایشنامه در ادبیات قدیم عربی پی برد.
