سیاق و کارکرد آن در کتاب التعبیر القرآنی (بررسی دیدگاه فاضل صالح السامرایی)
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی(مسئول مکاتبات)
2 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات
doi
چکیده
سیاق از مقولۀ دلالتهای عقلی و بهترین قرینه در کشف دقیق معانی آیات برای مفسرین، زبان شناسان وعلمای بلاغت میباشد. مساله اصلی این پژوهش نیز تبیین، ارزیابی و چگونگی کاریرد آن در کتاب التعبیر القرآنی به قلم ادیب عراقی، فاضل صالح السامرایی بوده که با استقراء و گزینش برخی آیات از قرآن کریم انجام گرفتهاست. وی با هدف نشان دادن جلوههای ادبی اعجاز قرآن ضمن رد مساله تکرار به بیان اسرار آیات متشابه پرداختهاست و ثابت نموده چگونه هر واژهای بر جای خود آنچنان مستقر است که امکان جابجایی با لفظ مشابه را ندارد؛ زیرا با روح کلمه و کلام یعنی سیاق پیوند خورده است. یکی از شاخصههای مهم تبیینهای او پیوند لغت و نحو با معانی در بلاغت است. وی در این عرصه با تکیه بر آراء پیشینیان و کتب آنها مانند «ملاک التاویل» غرناطی و تطبیق دیدگاه آنان با سیاق درون متنی و برون متنی، به ظرافتهای معنایی تازهای دست یافته که میتوان آن را توسعه معنایی در بستر سیاق تلقی نمود.