Analysis of Visual Balance Based on the Proportion of Khalvat and Jelvat in the Thuluth Inscriptions of Ali Naqi Imami (Case Study: Courtyard of Imamzadeh Ismail, Isfahan)
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2
doi
10.22055/pyk.2026.20497چکیده
مقدمه: کتیبههای علینقی امامی در امامزاده اسماعیل اصفهان با قابهای گوناگونشان فضای پژوهشای را میطلبید که بتوان به نوع تعادل بصری آنها دست یافت و بهترین و مؤثرترین روش برای این مهم بررسی نسبت جلوتها و خلوتها در کتیبههاست. هدف از این پژوهش نیز شناخت فضاهای جلوت و خلوت در کتیبههای علینقی امامی در امامزاده اسماعیل و تحلیل شیوة ایجاد تعادل بصری در آنها است که در نهایت بتوان به شناخت مختصات آثار او پی برد. بنابراین پژوهش حاظر در پی دستیابی به این پرسشهاست که بیشترین جلوتها و خلوتهای ایجاد شده در کتیبهها کدام قسمتها و به چه صورتی هستند و نیز تعادل بصری متأثر از آنها چگونه است. روش پژوهش: کتیبههای سردر ورودی مسجد شعیاء، حیاط و حرم امامزاده اسماعیل نمونههای مورد تحلیل هستند. در پژوهش کیفی حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی، ضمن مشاهده میدانی از کتیبهها، مطالعات گستردهای در منابع موجود در بستر اینترنت و کتابخانهها صورت گرفت. اساس سنجش نیز نقطه و نمودارهای تحلیلی پیکسلهای فتوشاپ بوده است. یافتهها : نتایج پژوهش نشان میدهد علینقی امامی با بهرهگیری از حروف دندانهدار و ایجاد کشش متناسب در مدّات، بهخلق جلوتها و خلوتهای مطلوبی در کتیبهها دست یافته است. او در کتیبههای ورودی حرم و حیاط امامزاده اسماعیل، با طراحی حلقهها و گرههای عریض و بزرگ و نیز نگارش حروف دایرهوار با دهانة باز، موجب پدید آمدن جلوتهایی در فضای داخلی و بیرونی این آثار شده است. همچنین در کتیبة سردر مسجد شعیا، نگارش مرکبات در ردیفهای کمتر، خلوتی مناسب ایجاد کرده که در تعادل و توازن بصری کتیبهها مؤثر بوده است. او با استفاده از افراشتههای بلندتر در یک ردیف از کتیبة ورودی حیاط امامزاده، خلوتهایی را پدید آورده که بهواسطة حرکات و ضوابط خوشنویسی، خلأهای موجود را تا حدودی پوشانده است. این نوع خلوتها در حروف منفرد کتیبههای ورودی حرم و مسجد شعیا نیز مشاهده میشود. در نهایت، کتیبة سردر مسجد شعیا از تعادل بصری نسبتاً متقارن برخوردار است، کتیبة سردر ورودی حرم امامزاده تعادل نامتقارن دارد و کتیبة سردر حیاط امامزاده از تعادل کمتر، آن هم بهصورت نامتقارن برخوردار است. نتیجهگیری: طبق مطالعه شیوههای نگارش، جلوتها و خلوتها در کتیبهها، نتایج حاکی است کتیبههای سردرهای مسجد شعیا و ورودی حرم امامزاده دارای توازن و تعادل بصری بیشتری بودند، و کتیبههای سردر مسجد شعیا، سردر ورودی حرم و سردر ورودی حیاط به ترتیب از میزان تقارن در تعادل بصریشان کاسته شده است.
