Analysis of the Visual Patterns of the Hunting Ground Mural on the Entrance of the Qeysariyeh Bazaar in Isfahan Using Panofsky’s Iconography Method
نویسندگان
1
2 دانشگاه پیام نور
3
doi
10.22055/pyk.2026.20648چکیده
مقدمه: مجموعه دیوارنگارههای سردربازار قیصریه، شامل سه جبهه شرقی، غربی و شمالی با سه موضوع مختلف، اولین و قدیمیترین نمونه از دیوارنگارههای دوره صفوی است که در فضای شهری نقاشی شده و مخاطب عام یافت. این دیوارنگارهها که بر سردر یکی از مهمترین ورودیهای میدان نقش جهان و در محل ورود و خروج بازرگانان خارجی و داخلی، کسبه و عموم مردم نقاشی شده است، بر اهمیت این اثر و ضرورت معنایابی آن تاکید دارد. دلیل بازتاب صحنه شکارگاه سلطنتی شاه عباس که بر جبهه غربی این سردر نقش شده است، پرسش اصلی مقاله بوده و هدف اصلی این مطالعه کشف کارکردهای نمادین عناصر بصری این اثر با رویکرد آیکونوگرافی در دو سطح توصیف و تحلیل میباشد. روش پژوهش: روش پژوهش از نوع کیفی بوده و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای و مشاهده میدانی انجام شده است. در این پژوهش با عنایت بهروش توصیفی- تحلیلی، فرآیندی از فهم فراهم میشود که مبتنی بر فرم است و به استخراج معنا میانجامد. این پژوهش با استفاده از رهیافت خصلت تحلیلی شمایلنگاری پانوفسکی انجام شدهاست. تحلیل اثر در دو مرحله توصیف پیش شمایلنگارانه و تحلیل شمایلنگارانه صورت پذیرفته است و نمونهگیری در آن موردی و نمونه مورد نظر مشخصاً دیوارنگاره صحنه شکارگاه سلطنتی میباشد. یافتهها : این دیوارنگاره در کنار دو صحنه دیگر شامل بزم پادشاه و جنگ و پیروزی ایشان بر سپاه ازبک ترسیم شدهاست. مطالعه موقعیت دیوارنگاره، فرایند آنالیز اجزای بصری دیوارنگاره، ترسیم خطی و سپس نمادشناسی آنها نشان داد، صحنه شکار در این دیوارنگاره نمی-تواند صرفاٌ نمایشگر تفریح شاهانه باشد. نتیجهگیری: جایگیری این نگاره بر سردربازار از نظر موقعیت، اهمیت و جایگاه، بیانگر کارکرد سیاسی و اقناعی هنر در دوره صفوی و حاوی پیامی مهم از سوی پادشاه صفوی بوده است. دیوارنگاره مزبور نمایانگر قدرت، شجاعت، عدالت و پیروزی شاه عباس صفوی در مقابله با نیروهای شر و دشمنان بوده و پیام مبارزه با پلیدی، اقدام قاطعانه و سریع و در نهایت پیروزی همیشگی پادشاه را دربردارد .
