فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: در دورة صفوی، هنر و معماری به‌مثابة رسانه‌ای راهبردی برای بازنمایی قدرت نرم به‌کار گرفته شد. کاخ چهل‌ستون اصفهان با دیوارنگاره‌های آیینی، بزمی و رزمی، نه‌تنها روایتگر رویدادهای سیاسی و فرهنگی است، بلکه در چارچوب نظری قدرت نرم «جوزف نای»، در تثبیت مشروعیت سیاسی، تقویت جاذبة فرهنگی و انتقال پیام‌های دیپلماتیک نیز نقش ایفا می‌کند. هدف این پژوهش، تحلیل شبکه‌ای از دلالت‌های بصری، فضایی و مادی در سه دیوارنگارة شاخص کاخ چهل‌ستون صفوی است که در شکل‌گیری گفتمان اقتدار صفویان مؤثر بوده‌اند. پرسش اصلی پژوهش این است که این دیوارنگاره‌ها چگونه از طریق نشانه‌های آیینی، آرایش فضایی و نمادهای مادی، در چارچوب نظریة قدرت نرم نای و با تمرکز بر سه منبع فرهنگ، ارزش‌های سیاسی و سیاست خارجی، به تولید و بازنمایی قدرت نرم می‌پردازند؟ روش پژوهش: پژوهش حاضر به‌روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد کیفی انجام ‌شده است. داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، اسناد تاریخی و تصاویر آرشیوی گردآوری ‌شده‌اند. سه دیوارنگاره شاخص، بر اساس چارچوب نظری قدرت نرم جوزف نای و با بهره‌گیری از تحلیل توصیفی- تفسیری عناصر بصری و فضایی، با تمرکز بر سه مؤلفة فرهنگ، ارزش‌های سیاسی و سیاست خارجی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها : نتایج نشان می‌دهد مؤلفة فرهنگی، از طریق تلفیق آیین‌مندی، پوشش و اشیای فاخر و عناصر موسیقایی، شکوفایی فرهنگ صفوی را به عاملی جذاب و اثرگذار بدل کرده است. در ُبعد ارزش‌های سیاسی، جایگاه مرکزی شاه، صف‌آرایی منظم و ترکیب‌بندی دقیق صحنه‌ها، نوعی اقتدار نمایشی و مشروعیت فره‌مند را القا می‌کند. مؤلفة سیاست خارجی نیز با تأکید بر شکوه تشریفات پذیرایی و تصویر پیروزی‌های رزمی، پیام‌هایی از اعتماد، اتحاد و بازدارندگی را منتقل ساخته و هنر تصویری را به ابزاری در خدمت دیپلماسی فرهنگی تبدیل کرده است. نتیجه‌گیری: برآیند تعامل این سه مؤلفه (فرهنگی، ارزش‌های سیاسی و سیاست خارجی)، الگویی هم‌افزا از قدرت نرم صفوی را آشکار می‌سازد که از طریق جاذبه فرهنگی، انسجام سیاسی و راهبردهای ارتباطی، تصویری هم‌زمان جذاب و مقتدر از حکومت صفوی در ذهن مخاطبان داخلی و خارجی تثبیت می‌کند.